Siedząca hetycka bogini z dzieckiem

Siedząca hetycka bogini z dzieckiem


We are searching data for your request:

Forums and discussions:
Manuals and reference books:
Data from registers:
Wait the end of the search in all databases.
Upon completion, a link will appear to access the found materials.


Zawartość

Religia Hetytów i Luwi, choć czerpiąca ze starożytnej religii Mezopotamii, zachowuje zauważalne elementy zrekonstruowanej religii protoindoeuropejskiej. Na przykład Tarhunt, bóg piorunów i jego konflikt z wężem Illuyanka, przypomina konflikt między Indrą a kosmicznym wężem Vritrą w mitologii wedyjskiej lub Thorem i wężem Jörmungandrem w mitologii nordyckiej. Mit ten przypomina też codzienną walkę Re z wężem Apopisem w mitologii egipskiej.

Na mitologię hetycką bardziej bezpośredni wpływ wywarli również Huryci, cywilizacja sąsiadująca z Anatolią, gdzie znajdowali się Hetyci. Mitologia huryjska była tak ściśle powiązana, że ​​Oxford University Press opublikował przewodnik po mitologii i sklasyfikował mitologię hetycką i hurycką razem jako „hetycko-huryjscy”. [4] Niestety, znaczna część wiedzy o Hetytach pochodzi raczej ze źródeł artystycznych niż tekstowych, co utrudnia ustalenie konkretnych szczegółów na ten temat. [5] Tabliczki hetyckie dotyczące mitologii często sięgają końca Królestwa Starohetyckiego, a poza tym jest znacznie mniej źródeł. [1] Odnalezione grupy dokumentów hetyckich nazywane są „spisami kultu” i są cenne w poznawaniu tego, w jaki sposób mit i praktyka hetycka zostały włączone do codziennego życia. [6]

Mitologia hetycka to mieszanka wpływów Hattian, Hurrian i Hetytów. Wpływy mezopotamskie i kananejskie wkraczają do mitologii Anatolii poprzez mitologię hurycką. Nie są znane szczegóły tego, czym mógł być mit o stworzeniu Hetytów, ale uczeni spekulują, że bogini matka Hattian, która uważana jest za powiązaną z koncepcją „wielkiej bogini” znaną z neolitycznego miejsca Çatal Hüyük, mogła być małżonką Anatolijczyka bóg burzy (uważa się, że jest spokrewniony z porównywalnymi bóstwami z innych tradycji, takich jak Thor, Indra i Zeus). [7]

Postacią graniczną pośredniczącą pomiędzy ściśle powiązanymi światami bogów i ludzkości był król i kapłan w rytuale pochodzącym z okresu Starego Państwa Hetyckiego:

Bogowie, Bóg Słońca i Bóg Burzy, powierzyli mnie, królowi, ziemię i mój dom, abym ja, król, chronił moją ziemię i dom dla siebie. [8]

Hetyci nie odprawiali regularnie zaplanowanych ceremonii, aby przebłagać bogów, lecz odprawiali rytuały w odpowiedzi na trudne czasy lub dla upamiętnienia okazji. [1] [9] Mit i rytuał były ze sobą ściśle powiązane, ponieważ wiele rytuałów było opartych na micie i często obejmowało odgrywanie opowieści. [10] Wiele rytuałów odbywało się w dołach, miejscach, które zostały stworzone, aby reprezentować bliskość między człowiekiem a bogami, szczególnie tymi, którzy byli chtoniczni lub związani z ziemią. Ten rodzaj rytuału dołowego jest znany jako "nekromantyczny" [9], ponieważ próbowali obcować z bogami Zaświatów i przyzywać ich do świata żywych.

Miasto Arinna, o dzień marszu od Hattusa, było prawdopodobnie głównym ośrodkiem kultu Hetytów, a na pewno ich głównej bogini słońca, znanej jako d UTU URU Arinna „bogini słońca Arinny”. [11] Zapisy znalezione w inwentarzach kultów pokazują, że lokalne kulty i praktyki były również aktywne. [6] Tradycje i status lokalnych kultów ciągle się zmieniały z powodu braku narodowego standardu praktyki rytualnej. Mniejsze święta i czasy kultu nie zawsze wymagały obecności króla-kapłana, więc lokalne miejsca miały większą swobodę, jeśli chodzi o czczenie bogów, jednak król zwrócił uwagę na obserwację każdego miejsca kultu i świątyni na swoich ziemiach, od tego czasu był jego obowiązkiem wobec bogów i swego ludu. Po śmierci króla został deifikowany, służąc swemu ludowi i wiernie oddając cześć bogom. [1] Obowiązki nałożone na króla-kapłana nie były jednostronne: bogowie musieli zadbać o ludzi, jeśli byli właściwie czczeni. Bogowie posiadali znaczną część oczywistej mocy, ale bez specjalnej praktyki i rytuałów śmiertelników nie mogliby funkcjonować. Król Mursili II błagał bogów w imieniu swoich poddanych w czasie, gdy ich rolne środki utrzymania były trudne:

„Cała kraina Hatti umiera, aby nikt nie przygotował dla was (bogów) chleba ofiarnego i libacji. Oracze, którzy pracowali na polach bogów, zginęli, aby nikt nie pracował ani nie zbierał pól bogów, młynarki, które przygotowywały bogom chleby ofiarne, umarły, tak że już nie robiły bochenków ofiarnych. bydło - pasterze i pasterze wyginęli, a zagroda i owczarnia opustoszały. Tak się składa, że ​​bochenki ofiarne, libacje i ofiary ze zwierząt są odcięte. I przychodzicie do nas, bogowie, i uważacie nas za winnych w tej sprawie!" [1] [12]

Oczywiście niezbędne byłoby zachowanie dobrych relacji z bóstwami, które były blisko związane z naturą i rolnictwem, takimi jak Arinna. Jeśli równowaga między szacunkiem a krytyką została znacznie przesunięta, może to oznaczać niełaskę w oczach bogów, a prawdopodobnie co najmniej bardzo pechowy sezon żniw. Pomimo tego niebezpieczeństwa Hetyci przeważnie komunikowali się ze swoimi bogami w sposób nieformalny, a jednostki często po prostu prosiły bogów bez akompaniamentu rytuałów lub asysty kapłanów, gdy okazja była przypadkowa. Hetyci również wykorzystywali skojarzenia z boskością w sposób podobny do starożytnych Egipcjan, wykorzystując wolę bogów do usprawiedliwiania ludzkich działań. [5]

Podobnie jak w innych ówczesnych królestwach, Hetyci mieli zwyczaj adoptowania bogów z innych panteonów, z którymi mieli kontakt, takich jak mezopotamska bogini Isztar, która jest czczona w swojej słynnej świątyni w Ain Dara. Hetyci odwoływali się do swoich własnych „tysiąca bogów”, których zadziwiająca liczba pojawia się w inskrypcjach, ale dziś pozostają niczym więcej niż imionami. [13] Tę wielość przypisuje się hetyckiemu oporowi wobec synkretyzacji: „wiele hetyckich miast utrzymywało indywidualnych bogów burzy, odmawiając identyfikowania lokalnych bóstw jako manifestacji jednej postaci narodowej”, zauważył Gary Beckman. [14] Wielość jest niewątpliwie artefaktem poziomu społeczno-politycznej lokalizacji w hetyckim „imperium” niełatwym do odtworzenia. Na przykład Hetyci wierzyli, że centrum kultu z epoki brązu, Nerik, [15] na północ od stolic Hattusa i Sapinuwa, było poświęcone miejscowemu bogu burzy, który był synem Wurusemu, bogini słońca Arinny, którą przebłagano z Hattusa :

Ponieważ ludzie z Kaški zabrali dla siebie ziemię Nerik, nieustannie wysyłamy rytuały dla Boga Burzy w Nerik i dla bogów Nerik z Ḫattuša w mieście Ḫakmišša, (mianowicie) grube pieczywo, libacje, woły i owce. [16]

Tam utożsamiono boga pogody z górą Zaliyanu w pobliżu Nerik, odpowiedzialną za przypisywanie deszczu na miejskie pola uprawne.

Wśród tłumu kilku wyróżnia się jako bardziej niż miejscowi: Tarhunt ma syna Telipinu i córkę Inarę. Inara jest bóstwem ochronnym (d LAMMA) zaangażowanym w wiosenny festiwal Puruli. Ishara jest boginią z list przysięgi boskich świadków traktatów, które wydają się najdobitniej reprezentować hetycki panteon [17], chociaż w niewytłumaczalny sposób brakuje niektórych dobrze poświadczonych bogów. Jego małżonką jest bóstwo słoneczne Hattic. Ta boska para była prawdopodobnie czczona w bliźniaczych piwnicach największej świątyni w Hattusa. [14]

W XIII wieku pne w inskrypcjach pojawiają się wyraźne gesty wobec synkretyzmu. Puduhepa, królowa i kapłanka, pracowała nad uporządkowaniem i racjonalizacją religii swojego ludu. [18] W inskrypcji przywołuje:

Boginie Słońca Arinny, moja pani, jesteś królową wszystkich krain! W krainie Hatti przybrałeś imię Bogini Słońca Arinny, ale w odniesieniu do ziemi, którą stworzyłeś z cedrów, [19] przyjąłeś imię Hebat. [20]

Kumarbi jest ojcem Tarhunta jego rola w Pieśń Kumarbi przypomina to Kronosa w Teogonia Hezjoda. Ullikummi to kamienny potwór, którego ojcem jest Kumarbi, przypominający Tyfona Hezjoda.

Luwiański bóg pogody i błyskawic, Pihassassa, może być początkiem greckiego Pegaza. Przedstawienia zwierząt hybrydowych (jak hipogryfy, chimery itp.) są typowe dla sztuki anatolijskiej tego okresu. W micie Telipinu zniknięcie Telipinu, boga rolnictwa i płodności, powoduje zanik wszelkiej płodności, zarówno roślinnej, jak i zwierzęcej. Powoduje to dewastację i rozpacz zarówno wśród bogów, jak i ludzi. Aby powstrzymać spustoszenie i spustoszenie, bogowie szukają Telipinu, ale go nie znajdują. Tylko pszczoła wysłana przez boginię Hannahannah znajduje Telipinu i żądli go, aby go obudzić. Jednak to jeszcze bardziej rozwściecza Telipinu, który "odwraca bieg rzek i niszczy domy". W końcu bogini Kamrusepa używa uzdrawiania i magii, aby uspokoić Telipinu, po czym wraca do domu i przywraca wegetację i płodność. W innych odniesieniach jest to śmiertelny kapłan, który modli się, aby cały gniew Telipinu został wysłany do brązowych pojemników w podziemiach, z których nic nie ucieknie. [21] Wiele mitów hetyckich dotyczy całej obsady postaci, zwykle dlatego, że problem ma rozległe skutki, więc wszyscy się angażują. Zwykle rozwiązanie można znaleźć tylko poprzez wspólną pracę nad rozwiązaniem problemu, chociaż są to mniej zdrowe historie etyczne, a bardziej oparte na akcji eposy z obsadą zespołową.

Innym mitem odzwierciedlającym ten styl fabuły jest „Zabicie smoka”. [5] Mit ten był recytowany podczas rytuałów noworocznych, które miały zapewnić rolniczy dobrobyt w nadchodzącym roku. Mit skupia się wokół węża (lub smoka), który reprezentuje „siły zła” i pokonuje Boga Burzy w walce. Bogini Inara obmyśla plan, jak oszukać i zabić węża, a do pomocy werbuje człowieka, upašiya. Ḫupašiya, oczywiście, niechętnie pomaga bez jakiejś zachęty, więc zmusza Inarę do spania z nim, zanim zrealizują jej plan. Następnie Inara zaprasza węża i urządzają ucztę, upijając się tak bardzo, że Ḫupašiya jest w stanie związać węża. Następnie wkracza Bóg Burzy i sam zabija węża.

Podobnie jak w micie Telipinu, człowiek został wykorzystany do pomocy bogom w ich spiskach, co dodatkowo podkreśla znajomy związek między śmiertelnikiem a boskością. Śmiertelnik nie odgrywa dużej roli w historii, ale jego obecność jest raczej pomocą niż przeszkodą. Podkreśla również role, jakie odgrywały boginie, w micie iw życiu. Potężni bogowie prowokują do walki lub robią coś innego, aby stworzyć centralną kwestię każdego mitu, a następnie boginie po nich sprzątają i rozwiązują wszystko intelektem. Niestety, pomimo ich pomocnej ingerencji, natura nie może powrócić do swojego status quo, dopóki bóg nie wykona ostatniego kroku, zanim nadejdzie normalność. Musi się obudzić i wznowić swoje obowiązki lub zabić bestię lub wykonać inne działanie, które udowodni, że jego moc jest ponad wszelką. inni.

Mity dotyczące bóstw, które nie były pierwotnie Hetytami, były często adaptowane i asymilowane. Mezopotamska bogini Isztar (Isztar) była jednym z wielu adoptowanych bóstw, które zostały zasymilowane z panteonami hetyckimi poprzez powiązanie z podobnymi bóstwami i dostosowanie ich mitów. Ponieważ mitologia była dużą częścią praktyki kultu hetyckiego, zrozumienie mocy i historii Isztar było niezbędne do rozwoju rytuałów i zaklęć, które ją wzywały. [10] Subtelne zmiany, takie jak ta, były również możliwe dzięki jej absorpcji/bliskim powiązaniom z innymi boginiami, mianowicie Anzili, a także Šawušką i Geštinanną. Wraz z cechami osobowości wielu innych bogiń, moc Isztar rosła, podobnie jak jej popularność. Jednym z innowacyjnych sposobów, w jaki została wykorzystana, były rytuały oczyszczające, takie jak Allaiturahhi, w których jej powinowactwo do podziemi zostało wykorzystane i zinterpretowane w sposób, który przyniósł korzyści czytelnikowi i rzucił ją jako obrońcę, a nie ofiarę, jak w micie mezopotamskim. Relacja Ishtar z podziemiem uczyniła ją również cennym chtonicznym bóstwem, zwłaszcza gdy brano pod uwagę jej inne skłonności do wojny, seksualności i magii. Połączenie tych cech znacznie zwiększyło jej wpływ, ponieważ płodność ziemi była jednym z podstawowych priorytetów Hetytów. [9] [10] Hetyci uznali nawet, że była dość widoczna w innych kulturach i stworzyli rytuał, który „traktuje ją jak międzynarodową boginię”. [22] Różnice między bóstwami z zewnątrz, takimi jak Isztar, były szanowane, mimo że została przywłaszczona do użytku Hetytów.


Zawartość

Bogini Słońca Arinny i bóg pogody Tarḫunna utworzyli parę i razem zajęli najwyższą pozycję w panteonie państwa Hetytów. Córką pary jest Mezulla, z którą mieli wnuczkę Zintuḫi. Ich innymi dziećmi byli bóg pogody Nerik, bóg pogody Zippalanda i bóg kukurydzy Telipinu. Orzeł służył jako jej posłaniec.

W mitach odgrywa niewielką rolę. Fragment mitu Hattian opisuje budowę jej domu w Liḫzinie [de] . Kolejny fragment mitu odnosi się do jej jabłoni:

Przy studni stoi jabłoń, cała pokryta krwistoczerwonym kolorem. Bogini Słońca z Arinny zobaczyła (to) i ozdobiła (go) swoją świecącą różdżką.

Bogini Słońca z Arinny pochodziła pierwotnie z Hattian i była czczona przez Hattians w Estanie. Jednym z jej hattowskich epitetów był Wurunšemu („Matka ziemi”?). [3]

Ze Starego Państwa Hetytów była główną boginią państwa hetyckiego. „Miasto bogów” Arinna było miejscem koronacji pierwszych królów hetyckich i jednym z trzech świętych miast imperium. Hattian imię bogini zostało przepisane przez Hetytów jako Ištanu i Urunzimu. Wzywali ją również jako Arinitti ("Arinnian"). Epitet „Arinna” pojawia się tylko podczas Hetyckiego Państwa Środka, aby odróżnić boginię Słońca od męskiego boga Słońca Niebios, który został zaadoptowany przez Hetytów z interakcji z Hurytami. [4]

Podczas Nowego Państwa Hetyckiego została utożsamiona z huryjsko-syryjską boginią Ḫepat, a hetycka królowa Puduḫepa wspomina ją w swoich modlitwach, używając obu imion:

Bogini słońca Arinny, moja pani, królowo wszystkich krain! W Krainie Ḫatti ustanowiłeś swoje imię „bogini słońca Arinny”, ale także w kraju, który uczyniłeś z ziemi cedrowej, ustanowiłeś swoje imię epat.

Ze Starego Państwa Hetytów bogini Słońca z Arinny legitymizowała władzę króla, w połączeniu z bogiem pogody Tarunna. Ziemia należała do dwóch bóstw i ustanowili króla, który nazywał boginię słońca „Matką”. [6] Król Ḫattušili I został pobłogosławiony przywilejem umieszczenia bogini Słońca na jego kolanach. [7] Kilka królowych poświęciło kultowe dyski słoneczne bogini Słońca w mieście Taḫurpa. Podczas Nowego Królestwa Hetytów bogini Słońca miała czuwać nad królem i jego królestwem, z królem jako jej kapłanem i królową jako kapłanką. Król hetycki czcił boginię słońca codziennymi modlitwami o zachodzie słońca. Teksty hetyckie przechowują wiele modlitw do bogini słońca z Arinny: najstarsza pochodzi z Arnuwandy I, a najbardziej znana jest modlitwa królowej Puduḫepy, cytowana powyżej.

Najważniejsza świątynia bogini słońca znajdowała się w mieście Arinna, druga znajdowała się na cytadeli Ḫattuša. Bogini została przedstawiona jako dysk słoneczny. W mieście Tarḫurpa czczono kilka takich dysków, które zostały podarowane przez hetyckie królowe. Król Ulmi-Teššup z Tarḫuntašša co roku ofiarowywał bogini złoty, srebrny i miedziany dysk słoneczny wraz z bykiem i trzema owcami. Często była też przedstawiana jako kobieta, a jej wizerunkami mogą być również statuetki siedzącej bogini z aureolą. [8]

Jeleń był poświęcony bogini Słońca, a królowa Puduḫepa obiecała jej w modlitwach ofiarować wiele jeleni. Przypuszczalnie do kultu bogini Słońca służyły naczynia kultowe w kształcie jelenia. Uważa się również, że statuetki złotego jelenia z wczesnej epoki brązu, które znaleziono na środku rzeki Kızılırmak i należą do okresu kultury Hattian, były związane z kultem bogini Słońca.

Nazwa Ištanu jest hetycką formą imienia Hattian Eštan i odnosi się do bogini słońca z Arinny. [ wątpliwe – dyskutować ] [9] Wcześniejsze badania błędnie rozumiały Ištanu jako imię męskiego boga Słońca w Niebiosach [10], ale nowsze badania utrzymywały, że imię to jest używane tylko w odniesieniu do bogini Słońca z Arinny. [11] Volkert Haas jednak nadal woli rozróżniać między męskim Ištanu reprezentującym dzienną gwiazdę a żeńską Wurunšemu, która jest boginią słońca Arinny i spędza noce w podziemiach. [12]


Siedząca bogini z dzieckiem, Imperium Hetytów, Anatolia

Siedząca bogini z dzieckiem, Imperium Hetytów, Anatolia. Złoto. OASC Metropolitalne Muzeum Sztuki.

Okres: Imperium Hetyckie Data: ca. XIV–XIII wiek p.n.e. Geografia: Centralna Anatolia Kultura: Hetyt Medium: Złoto Wymiary: wys. 4,3 cm, szer. 1,7 cm, gł. 1,9 cm Klasyfikacja: Metalurgia-Ornamenty Linia kredytowa: Dar Norberta Schimmel Trust, 1989 Numer akcesyjny: 1989.281.12

Oryginalny opis mówi:

Ten maleńki wisiorek prawdopodobnie miał być noszony na szyi jako amulet. Małe złote figurki z pętlami przetrwały z Iranu, Mezopotamii, Lewantu i Egiptu, co świadczy o powszechnym użyciu takich przedmiotów. Podobne przedmioty z kultury hetyckiej sugerują, że te małe figurki były przenośnymi reprezentacjami bogów hetyckich. Przedstawiona tu postać, odlana w złocie metodą traconego wosku, przedstawia siedzącą boginię w długiej sukni, z dużymi owalnymi oczami i wąskimi ustami z fałdami po bokach. Ma na sobie proste, pętelkowe kolczyki i naszyjnik.Jej nakrycie głowy w kształcie dysku prawdopodobnie przedstawia słońce, co prowadziłoby do wniosku, że może to być bogini słońca, Arinna, główne bóstwo Hetytów. Z tyłu nakrycia głowy wystaje pętla do zawieszenia. Na kolanach bogini trzyma nagie dziecko, odlane oddzielnie ze szczerego złota, a następnie przyczepione. Krzesło, na którym siedzą, jest bez oparcia i ma lwie łapy.

Okrągła korona przypomina te bardziej abstrakcyjne figurki z innych miejsc:


Hetyccy Bogowie

Hetyci mieli dużą liczbę miejscowych kultowe bóstwa oraz zestawy lokalnych panteonów. Gdy rząd stał się bardziej scentralizowany, szczególnie w okresie cesarskim około 1400 - 1200 pne, podjęto wysiłki, aby zrównać wiele z tych lokalnych bóstw i utworzyć panteon państwowy. Na czele takiego panteonu stał bóg pogody / bóg burzy, który również reprezentował góry, oraz jego małżonka - zwykle bogini ziemi, która również była przywiązana do wód rzek i morza. Sami Hetyci piszą o „tysiąc bogów Hatti” i odkryto ponad osiemset takich imion. Związane z nimi mity mają treść zarówno hetycką, jak i hurycką, przy czym wielu podejrzewanych jest o pochodzenie huryckie. Mit Kumarbis - Ullukummis jest głównym pośród opowieści o Hurytach i opowieściach Illuyankas, a mity o zaginionych bogach o Telipinusie i zaginionym bogu burzy są uważane za bardziej Hattic. Istnieją również fragmenty hetyckiej wersji eposu Gilgamesza i wiele bóstw akadyjskich było wprost czczonych. Niewątpliwie Hatti odcisnęli swoje piętno również w religii hetyckiej.

Bóstwa hetyckie i huryckie

Alalu
W dawnych czasach był królem w niebie, a Anus był pierwszym wśród bogów. Anus służył jako podczaszy przez 9 lat, zanim go pokonał i wysłał pod ziemię.

Anu (pochodzenia akadyjski)
Podczas gdy Alalus był królem w niebie, Anus był potężniejszy. Służył jako podczaszy Alalus przez 9 lat, a następnie pokonał go, wysyłając go pod ziemię. Zasiadł na tronie i miał Kumarbisa jako podczaszy. Podobnie po dziewięciu latach Kumarbis zbuntował się, gonił Anusa - który uciekł po niebie jak ptak, odgryzł i połknął jego fallusa. W tym akcie Anus zemścił się, zapładniając Kumarbisa bogiem burzy, rzeką Aranzahus (Tygrys) i Tasmisus. Następnie ukrył się w niebie. Doradzał bogu burzy w miejscach, w których mógłby wyjść z Kumarbis. Po narodzinach boga burzy spiskowali, by zniszczyć Kumarbisa i najwyraźniej odnieśli sukces.

Kumarbi - „ojciec wszystkich bogów” według Hurrian
Czasami jest utożsamiany z Enlilem i Daganem. Jego miasto to Urkis. Myśli mądre i nosi laskę. Służył jako podczaszy Anusa przez 9 lat, a następnie zbuntował się, ścigał Anusa, odgryzł i połknął jego fallusa, w ten sposób zapładniając bogiem burzy, rzeką Aranzahus (Tygrys) i Tasmisus. Z tą wiadomością wypluł Aranzahusa i Tasmisusa na Górę Kanzuras. Bóg burzy zaczyna wychodzić przez „tarnassus” Kumarbisa, powodując, że jęczy z bólu. Prosi Ayasa, aby dał mu syna do pożarcia, co robi. Ayas ma na sobie „słabą” magię, a jego „tarnassus” jest zabezpieczony, więc zamiast tego bóg burzy przechodzi przez swoje „dobre miejsce”. Następnie zostaje prawdopodobnie pokonany przez boga burzy, Anusa, i jego potomstwo. Podczas spisku mającego na celu obalenie boga burzy leżał ze Skałą, jakby była kobietą. Instruuje Imbalurisa, swojego posłańca, aby wysłał wiadomość do Morza, że ​​Kumarbis powinien pozostać ojcem bogów. Morze organizuje dla niego ucztę, a później Skała Kumarbisa rodzi Ullikummisa. Kumarbis ogłasza, że ​​jego syn pokona boga burzy, jego miasto Kummiya, jego brata Tasmisusa i bogów z nieba. Nakazuje Imbalurisowi odnalezienie bóstw Irsirra, aby ukryć Ullikummisa przed bogiem-Słońcem, bogiem burzy i Isztar.

Imbaluris
Jest posłańcem Kumarbisa. Zostaje wysłany, by ostrzec Morze, że Kumarbis musi pozostać ojcem bogów.

Mukisan
Jest prawym ramieniem Kumarbisa.

Hannahanna (Nintu, Mah) - matka wszystkich bogów
Jest związana z Gulses. Po zniknięciu Telepinu bóg burzy skarży się jej. Wysyła go, by sam się przeszukał, a kiedy się poddaje, wystrzeliwuje pszczołę, zlecając jej oczyszczenie boga, kłując go w ręce i wyczyn oraz wycierając mu oczy i stopy woskiem. Zaleca bogu burzy, aby zapłacił bogu morza cenę narzeczonej za córkę boga morza na jej ślubie z Telipinu. Podobno ona również znika w przypływie złości, a kiedy jej nie ma, bydło i owce są duszone, a matki, zarówno ludzkie, jak i zwierzęce, nie biorą pod uwagę swoich dzieci. Po tym, jak jej gniew zostaje wygnany na Ciemną Ziemię, powraca uradowana. Innym sposobem na wygnanie jej gniewu jest spalanie zarośli i umożliwienie wnikania pary w jej ciało. Po konsultacji z nią Inara dała jej mężczyznę i ziemię. Wkrótce potem zaginęła Inara, a gdy Hannahanna zostaje poinformowana o tym przez pszczołę boga burzy, najwyraźniej rozpoczyna poszukiwania z pomocą swojej żeńskiej asystentki a. Wydaje się, że konsultuje się z bogiem słońca i bogiem wojny, ale brakuje większości tekstu.

Uppelluri (Ubelluris)
Podobnie jak Atlas, ten olbrzym dźwiga świat na swoich barkach. Dawni bogowie zbudowali na nim ziemię i niebo, choć on tego nie zauważył, nawet gdy tych dwóch rozdzielono tasakiem. Pod kierunkiem posłańca Kumarbisa Imbalurisa, bóstwa Issira umieszczają Ullikummisa na jego prawym ramieniu, gdzie rośnie dziecko. Ea przeprowadza z nim wywiad w poszukiwaniu Ullikummisa, a Upelluri przyznaje się do niewielkiego bólu w ramieniu, chociaż nie może określić, który bóg to powoduje.

Bóg burzy/pogody (Teshub Hurriana, Taru, Tarhun Luwiana – „Zdobywca”), „Król Kummiya”, „Król Niebios, Pan ziemi Hatti”

Jest głównym wśród bogów, a jego symbolem jest byk. Jako Teshub został przedstawiony jako brodaty mężczyzna, stąpający po dwóch górach i trzymający maczugę. Jest bogiem bitwy i zwycięstwa, zwłaszcza gdy bitwa toczy się z obcą siłą. Jako Taru jest małżonkiem Wurusemu. Był dzieckiem Anusa i Kumarbisa - poczęty wraz z Tasmisus i rzeką Aranzahus (Tygrys), gdy Kumarbis odgryzł i połknął fallusa Anusa. Jest jednak uważany za syna Ea w micie Ullikummisa. Zostaje poinformowany przez Anusa o możliwych wyjściach z Kumarbis i próbuje wydostać się przez „tarnassas” Kumarbisa, zadając mu wielki ból. Po zablokowaniu „tarnassas” wychodzi przez „dobre miejsce” Kumarbis. Wraz z Anusem, Tasmisusem i Aranzhusem spiskuje, by zniszczyć Kumarbisa i najwyraźniej udaje mu się przejąć władzę w niebie. Zesłał deszcz po upadłego księżycowego boga/Kashku, gdy spadł z nieba.

Zaalarmowany rychłym przybyciem boga Słońca, który według niektórych mitów jest jego synem, każe Tasmisusowi przygotować posiłek dla ich gościa i słucha jego raportu o nagłym pojawieniu się gigantycznego Ullikummisa. On i Tasmisus następnie opuszczają kuntarrę i zostają zaprowadzeni przez jego siostrę Ishtar na górę Hazzi, gdzie widzą potworne stworzenie. Patrzy ze strachem na syna Kumarbisa, a Isztar skarci go. Później, ośmielony, każe Tasmisusowi przygotować swoje byki i wóz do bitwy, a także wzywa burze, błyskawice i deszcze. Ich pierwsza bitwa zakończyła się jego niepełną porażką. Wysyła Tasmisusa do swojej żony Hebat, aby powiedział jej, że musi pozostać w „skromnym miejscu” przez pewien okres. Kiedy Tasmisus powraca, zachęca boga burzy, by odszukał Ea w mieście Abzu/Apsu i poprosił o „tablice ze słowami losu” (Tabletki Przeznaczenia? „Ja”?). Po tym, jak Ea odcina stopy Ullukummisa, zachęca Tasmisusa i boga burzy do walki z okaleczonym olbrzymem. Pomimo przechwałek człowieka-dioryty, bóg burzy przypuszczalnie go pokonuje.

Walczył ze Smokiem Illuyankas w Kiskilussa i został pokonany. Wezwał bogów na pomoc, prosząc, aby Inaras przygotował uroczystość. Robi to, a kiedy smok i jego dzieci obżerają się na jej uczcie, śmiertelny Hupasiyas związuje go liną. Wtedy bóg burzy w towarzystwie bogów rzuca się na nich i niszczy ich.

W innej wersji tego mitu traci oczy i serce dla Illuyankasa po swojej pierwszej bitwie. Następnie poślubia biedną śmiertelniczkę i poślubia ich syna z córką Illuyanki. Prosi syna o jego oczy i serce. Po ich powrocie ponownie atakuje smoka. Kiedy jego syn staje po stronie Illuyankasa, bóg burzy zabija ich obu. Kiedy jego syn, Telepinus, zaginął, rozpacza i skarży się bogu Słońca, a następnie Hannahannasowi, który każe mu sam go szukać. Po przeszukaniu miasta Telepinus poddaje się.

W innych wersjach tego mitu brakuje boga burzy. Jeden jest prawie taki sam, a drugi w złości podróżuje na Ciemną Ziemię i wraca z pomocą matki – tutaj Wuruntemu/Ereshkigal/Bogini Słońca Arinny. Wysyła Telipinu, aby odzyskał boga słońca porwanego przez boga morza. Bóg mórz jest tak przestraszony, że daje Telipinu swoją córkę za mąż, ale żąda od boga burzy ceny za pannę młodą. Po konsultacji z Hannahanną płaci cenę tysiąca owiec i tysiąca bydła. Zauważa, że ​​jego córka Inara zaginęła i wysyła pszczołę do Hannahanny, aby ją poszukała.

Seris (Serisu)
To jeden z byków poświęconych bogu burzy. W ramach przygotowań do bitwy, bóg burzy każe Tasmisusowi namaścić jego rogi olejem i zawieźć go na górę Imgarra z Tellą i wozem bojowym.

Tella (pośpiech)
To kolejny byk poświęcony bogu burzy. W ramach przygotowań do bitwy, bóg burzy każe Tasmisusowi pokryć swój ogon złotem i zawieźć go na górę Imgarra z Serisem i wozem bojowym.

Aranzahas - Deifikowana rzeka Tygrys
Jako dziecko Anusa i Kumarbisa, był bratem boga burzy i Tasmisusa, wypluł z ust Kumarbisa na Górę Kanzuras. Później zmawia się z Anusem i bogiem burzy, by zniszczyć Kumarbisa.

Tasmisus
Jest dzieckiem Anusa i Kumarbisa, zostaje poczęty wraz z bogiem burzy i Aranzahusem. Brat boga burzy i Aranzahus, został wypluty z Kumarbis na Górze Kanzuras. Później zmawia się z Anusem i bogiem burzy, aby zniszczyć Kumarbisa. Służy jako sługa boga burzy. Śledzi zbliżającego się boga Słońca i informuje boga burzy, że ta wizyta źle wróży. Na rozkaz boga burzy przygotowuje dla gościa posiłek. Po opowieści boga słońca, on i bóg burzy odchodzą i spotykają Ishtar, która zabiera ich na górę Hazzi w pobliżu Ugarit, gdzie mogą zobaczyć Ullikummis. Bóg burzy każe mu zabrać swoje byki na górę Imgarra i przygotować je do bitwy. Nakazano mu także sprowadzać burze, deszcze, wiatry i błyskawice. Po ich klęsce zostaje wysłany przez boga burzy do Hebat, aby powiedzieć jej, że musi pozostać w „ubogim miejscu” przez pewien okres. Wraca i zachęca boga burzy, by odszukał Ea w mieście Abzu/Apsu i poprosił o „tablice ze słowami losu”. Po tym, jak Ea odcina stopy Ullukummisa, zachęca Tasmisusa i boga burzy do walki z okaleczonym olbrzymem.

Suwalijattowie
Jest bogiem wojownikiem i prawdopodobnie bratem boga burzy.

Hebat (Hurrian imię) (Hepit, Hepatu)
Matrona żona boga burzy. Czasami przedstawia się ją stojącą na swoim świętym zwierzęciu, lwie. Po nieudanych atakach boga burzy i Astabisa na Ullikummis, gigant zmusił ją do opuszczenia świątyni, przez co straciła kontakt z bogami. Martwi się, że Ullikummis mógł pokonać jej męża i wyraża swoje zaniepokojenie swojemu słudze Takitisowi, żądając od niego zwołania zgromadzenia bogów i przyniesienia wieści o jej mężu. Przypuszczalnie dowiaduje się o jego klęsce. Tasmisus odwiedza ją w wysokiej wieży strażniczej, mówiąc jej, że bóg burzy jest odesłany do „skromnego miejsca” na długi czas. Jest matką Sharrumy.

Wurusemu (Wuruntemu?), „Bogini Słońca Arriny”, „władczyni ziem Hatti, królowa nieba i ziemi”, „pani królów i królowych Hatti, kierująca rządem króla i królowej Hatti”
Ta bogini została później zasymilowana z Hebatem. Uczyniła ziemię cedrową. Jest główną boginią Arriny, a jej małżonką jest Taru. Jest boginią bitwy i jest związana z militarnym zwycięstwem Hetytów. Jest matką boga burzy Nerika, przez co prawdopodobnie jest związana z Ereshkigal. Pomaga w powrocie go z podziemi.

Sharrum (Hurrian imię), „cielę Teszuba”
Syn Teszuba i Hebat, ten bóg jest symbolizowany przez parę ludzkich nóg lub ludzką głowę na ciele byka. Później jest identyfikowany z bogiem pogody Nerik i Zippalanda.

Takitis
Jest sługą Hebata. Po tym, jak Hebat została wypędzona ze swojej świątyni, dowiaduje się o jej trosce o męża i zostaje oskarżony o zwołanie zgromadzenia bogów i powrót z wieścią o losie męża.

Mezzullas
Jest córką boga burzy i bogini słońca Arinny. Ma wpływ na rodziców.

Zintuhis
Jest wnuczką boga burzy i bogini słońca Arinny.

Telepin(y) „szlachetny bóg”
Jako bóg rolnictwa, jest ulubionym i pierworodnym synem boga burzy. Brony i pługi. Nawadnia pola i sprawia, że ​​plony rosną. Wpada we wściekłość i ucieka, gubiąc się w stepie i ogarniając go zmęczeniem. Wraz z jego odejściem znika urodzajność ziemi, zboża i stada, a głód nęka człowieka i boga. Pszczoła Hannahannasa odnajduje go, kłuje jego dłonie i stopy i wyciera mu oczy i stopy woskiem, oczyszczając go. To go jeszcze bardziej rozwściecza i niszczy dalsze spustoszenie w rzekach oraz rozbijając domy i okna. Ostatecznie zło i złośliwość są usuwane za pomocą magii przez Kamrusepasa, ale nie wcześniej niż Telepinus grzmi piorunami. Telepinus wraca do domu, przywracając płodność i dbając o życie i witalność rodziny królewskiej. Jego pomyślność i płodność symbolizuje drążek, na którym zawieszone jest owcze runo. W innych wersjach tego mitu brakuje boga burzy lub boga słońca i kilku innych bogów. Jest proszony przez ojca o odzyskanie boga słońca od boga morza, i tak zastrasza boga morza, że ​​otrzymuje córkę jako oblubienicę.

Ullikummi człowiek z diorytu
Urodził się z Kumarbis i Skały. Ten bóg jest w całości zrobiony z diorytu. Urodził się, by użyć go jako broni do pokonania boga burzy i jego sojuszników. Kumarbis kazał dostarczyć go bóstwom Irsirra, aby ukryć go przed bogiem burzy, bogiem słońca i Isztar. Po tym, jak bóstwa Irsirra przedstawiły go Ellilowi, umieściły go na ramieniu Upelluri, gdzie w ciągu miesiąca rośnie akr. Po 15 dniach rośnie na tyle, że stoi po pas w morzu, gdy Bóg Słońca i on się zauważają. Zaalarmowany przez boga słońca bóg burzy w końcu przygotowuje się do bitwy na szczycie góry Imgarra, ale ich pierwsza bitwa kończy się niepełnym zwycięstwem. Wypędza Hebat z jej świątyni, odcinając jej komunikację z innymi bogami. Astabis prowadzi siedemdziesiąt bogów do ataku na niego, próbując wydobyć wodę wokół niego, być może w celu powstrzymania jego wzrostu. Wpadają do morza, a on rośnie na około 9000 mil, potrząsając niebem, ziemią, podnosząc niebo i górując nad Kummiya. Ea odnajduje go i odcina mu stopy miedzianym nożem, który oddzielił niebo od ziemi. Mimo odniesionych ran chlubi się bogu burzy, że obejmie niebiańskie królestwo. Przypuszczalnie jest jednak pokonany.

Bóg słońca (nieba)
Prawdopodobnie import akadyjski, ten bóg jest jednym ze sprawiedliwości i czasami jest królem wszystkich bogów. Jako sprzymierzeniec boga burzy, zauważa olbrzymiego Ullikummisa w morzu i odwiedza boga burzy, odmawiając jedzenia, dopóki nie przekaże mu wiadomości. Gdy to zrobi, bóg burzy ogłasza, że ​​jedzenie na stole stanie się przyjemne, co czyni, i w ten sposób bóg słońca cieszy się posiłkiem i wraca na swoją drogę w niebie. Kiedy Telepinus znika, sprowadzając głód, urządza ucztę, ale nie jest to skuteczne w zaspokojeniu ich głodu. Na skargę boga burzy wysyła orła na poszukiwanie boga, ale ptakowi się nie udaje. Po tym, jak pszczoła odkrywa Telepinus, każe człowiekowi wykonać rytuał. W innej wersji mitu o zaginionym bogu jest jednym z zaginionych bogów. Trzyma kilka owiec. Pod koniec dnia podróżuje przez zaświaty. Został porwany przez boga morza i uwolniony, gdy przyszedł po niego Telipinu. W dłuższej wersji tej historii, bóg morza złapał go w sieć, prawdopodobnie umieszczając go w naczyniu Kukubu, gdy upadł. Podczas jego nieobecności Hahhimas (Frost) przejął kontrolę.

Hapantallis
Jest pasterzem boga słońca.

bóg księżyca (Hurrian Kaszku)
Spadł z nieba na „killamar”, kompleks bramny i zniknął. Bóg burzy/Taru leciał za nim, przerażając go. Hapantali podszedł do niego i wypowiedział nad nim słowa zaklęcia. Chociaż wiadomo, że obdarza go złymi wróżbami, można go przebłagać składaniem ofiar z owiec.

Morze, Wody
Imbaluris mówi jej, że „Kumarbis musi pozostać ojcem bogów”. Przerażona tym przesłaniem przygotowuje się tutaj do siedziby i przygotowuje się do pełnienia funkcji gospodyni uczty dla Kumarbis. Ta uczta mogła służyć jako spotkanie bogiń-matek, które urodziły dziecko Kumarbisa przez Skałę, Ullikummis.

bóg morza
Pokłócił się i porwał boga słońca nieba. Kiedy Telipinu przybył, by odzyskać boga Słońca, bóg Morza był tak przestraszony, że dał mu także swoją córkę. później zażądał dla niej ceny narzeczonej od boga burzy i ostatecznie otrzymał tysiąc sztuk bydła i tysiąc owiec. W innej wersji, gdy spadał, złapał boga Słońca w sieć i mógł zapieczętować go w naczyniu Kukubu, pozwalając Hahhimasowi (Frostowi przejąć kontrolę nad większością innych bogów). jedno z zaklęć leczniczych Kamrusepy.

Inaras
Córka boga burzy i bogini dzikich zwierząt stepowych. Po początkowej porażce boga burzy przez Illuyankasa, spełnia jego prośbę o zorganizowanie uczty. Rekrutuje Hupasiayasa z Zigaratty do pomocy w zemście na Illuyankas, biorąc go za kochanka. Następnie postanawia zwabić Illuyankasa i jego dzieci na ucztę. Po tym, jak smok i jego dzieci zajadają się jej posiłkiem, Hupasiayas wiąże go liną. Wtedy bóg burzy napada na nich i pokonuje ich. Następnie daje Hupasiayasowi dom na klifie do zamieszkania, ale ostrzega go, by nie wyglądał przez okno, bo mógłby zobaczyć swoją żonę i dzieci. Nie słucha jej, a widząc swoją rodzinę błaga o pozwolenie na powrót do domu. Gurney spekuluje, że został zabity za nieposłuszeństwo. Konsultuje się z Hannahanną, która obiecuje dać jej ziemię i mężczyznę. Potem zaginęła i jest poszukiwana przez swojego ojca i Hannahannę ze swoją pszczołą.

Illuyankas - smok
Pokonał boga burzy w Kiskilussa. Później został zwabiony z legowiska wraz z dziećmi przez dobrze ubrany Inaras na ucztę. Po tym, jak byli zbyt pochłonięci, by ponownie dostać się do swojej kryjówki, bóg burzy, w towarzystwie innych bogów, zabił go. W innej wersji mitu pokonał boga burzy i ukradł mu oczy i serce. Później jego córka poślubiła syna boga burzy. Działając na polecenie boga burzy, jego syn poprosił o oczy i serce. Kiedy mu je zwrócono, bóg burzy pokonał Illuyankasa, ale zabił również jego syna, gdy młodzieniec stanął po stronie smoka. Rytuał jego porażki był przywoływany każdej wiosny, aby symbolizować odrodzenie ziemi.

Hedammu
Jest wężem, który kochał Isztar.

Irsirra bóstwa
Ci bogowie, którzy żyją w ciemnej ziemi, są zlecani przez Kumarbisa za pośrednictwem Imbaluris, aby ukryć Ullikummis przed bogami nieba, boga-słońca, boga-burzy i Isztar. Są również odpowiedzialni za umieszczenie dziecka na ramieniu Upelluri. Później przyjmują dziecko i dostarczają je Ellilowi, po czym umieszczają je na prawym ramieniu Upelluriego.

Hapantallijowie lub Hapantalli
Zajął swoje miejsce u boku boga Księżyca, kiedy spadł z nieba na kompleks bramny i wypowiedział zaklęcie.

Kamrusepów (Katahziwuri)
Jest boginią magii i uzdrawiania. Była świadkiem i ogłosiła upadek boga księżyca z nieba na kompleks bramny. Jest boginią magii i uzdrawiania. Po znalezieniu Telepinusa, który wciąż jest zły, ma zamiar wyleczyć go z jego temperamentu. Wykonuje skomplikowany magiczny rytuał, usuwając jego zło i złośliwość. Na innej tabliczce wykonuje zaklęcie ognia, które usuwa różne choroby, zamieniając je w mgłę, która unosi się do nieba, uniesiona przez Ciemną Ziemię. Bóg Morza kwestionuje rolę ognia.

Astabis (Zamama, akadyjski Ninurta)
Jest bogiem huryjskiego wojownika. Gdy pierwszy atak boga burzy na Ullikummis się nie powiódł, prowadzi on siedemdziesięciu bogów w wozach bojowych do ataku na diorytowego olbrzyma. Próbują odciągnąć od niego wodę, być może w celu powstrzymania jego wzrostu, ale spadają z nieba, a Ullikummis rośnie jeszcze bardziej, górując nad bramą Kummiya.

Uliliyassis
Jest pomniejszym bogiem, który, odpowiednio traktowany, usuwa impotencję.

Kurunta
Symbolem tego boga jest jeleń. Związany jest z obszarami wiejskimi.

Kubaba
Jest główną boginią neohetytów, została Cybebe dla Frygów i Kybele dla Rzymian. Była znana jako Kybele w Anatolii.

Yarris
Jest bogiem zarazy. Każdej jesieni odbywał się dla niego festiwal.

Hasamelis
Jest bogiem, który może chronić podróżnych, prawdopodobnie sprawiając, że stają się niewidzialni.

Zaszapuna
Jest głównym bogiem miasta Kastama, cieszącym się tam większym szacunkiem niż bóg burzy, prawdopodobnie zdobywając taki wpływ poprzez losowanie z innymi bogami.

Zaliyanu
Jest żoną Zashapuny.

Zaliyanu
Jest konkubiną Zashapuny.

Papaja
Jedno z bóstw, które siedziało pod drzewem głogu w oczekiwaniu na powrót Telipinusa.

Istustaja
Jedno z bóstw, które siedziało pod drzewem głogu w oczekiwaniu na powrót Telipinu.

Miyatanzipa
Jedno z bóstw, które siedziało pod drzewem głogu w oczekiwaniu na powrót Telipinu. (Ona? usiadła również pod drzewem Thippiyas, gdy Hannahanna znalazła torbę myśliwską.

Boginie losu
Byli wśród bóstw, które siedziały pod drzewem głogu w oczekiwaniu na powrót Telipinu. W jednym micie brakuje ich i bogiń-matek.

Mroczna bogini
Jedno z bóstw, które siedziało pod drzewem głogu w oczekiwaniu na powrót Telipinu.

Bóstwo opiekuńcze (Lamma sumeryjska)
Jedno z bóstw, które siedziało pod drzewem głogu w oczekiwaniu na powrót Telipinu.

Uruzimu
Bóstwo zaangażowane w odzyskanie zaginionego boga burzy Nerika.

Hahhimas (Mróz)
Kiedy bóg morza schwyta boga słońca, chwyta innych bogów oraz rośliny i zwierzęta lądu, paraliżując ich. Jest przyrodnim bratem braci Hasamili i oszczędza ich z jego uścisku.

Akadyjscy bogowie importu

Anu
Patrz wyżej.

Antu
Żeński odpowiednik Anu, sprowadzony do Hetytów przez Huryjczyków.

Elli
Został przedstawiony Ullikummisowi przez bóstwa Irsirra i oświadcza, że ​​dziecko przyniesie najpotężniejsze bitwy i niesamowitego rywala dla boga burzy. Później Ea i prawdopodobnie bóg burzy przedstawiają mu sprawę przeciwko Kumarbisowi o stworzenie Ullikummis. Kontratakuje się z dobrymi zapisami kultu i poświęcenia Kumarbisa, a następnie z zeznaniem Ea opisującym Ullikummisa.

Ninli
Żona Ellila. Została sprowadzona przez Hurrians.

Lelwani (Lilwani, Ereshkigal, czasami asymilowane z Isztar), „Słońce Ziemi”
Bogini ziemi i podziemnego świata, uspokojenie jej przez ofiary z owiec pomaga usunąć zagrożenia ze złych wróżb.

Ereszkigal
Ta bogini jest matką boga burzy. Odgrywa rolę w powrocie go z podziemi, otwierając bramy Ciemnej Ziemi.

ayas (EA)
Jest strażnikiem „starych tabliczek ze słowami losu”. Mit Ullikummis mówi o nim jako o ojcu boga burzy. Uczęszcza do Kumarbis i sprowadza syna tego boga, aby został pochłonięty jako sposób na uwolnienie bólu Kumarbis od boga burzy. Radzi Kumarbisowi, aby eksperci używali „słabej” magii, aby pomóc mu w jego nieszczęściu, przynosząc byki i ofiary z posiłku. Ta magia pomaga zabezpieczyć „tarnas” Kumarbisa. Zostaje pokonany przez boga burzy po jego pokonaniu przez Ullikummisa. On i prawdopodobnie bóg burzy przedstawiają przed Ellilem sprawę przeciwko Kumarbisowi za stworzenie Ullikummis. Obalając obronę Ellila, że ​​Kumarbis zachowuje się dobrze, jeśli chodzi o kult i ofiary, Ea ogłasza, że ​​Ullikummis „zablokuje niebo i święte domy bogów”. Szuka Upelluriego, a po rozmowie z nim znajduje stopy Ullukummi na ramieniu Upelluriego. Nakazuje dawnym bogom dostarczenie miedzianego noża, którym odcięli niebo od ziemi, aby przeciąć stopy Ullukummisa. Następnie zachęca Tasmisusa i boga burzy do walki z okaleczonym gigantem.

Tapkina (Hurrian) (Damkina)
Żona Ea, sprowadzona z Akadyjczyków przez Huryjczyków.

Szauszka (Hurrian) (Isztar)
Przybiera postać uskrzydlonej samicy stojącej na lwie. Szpieguje swoich braci, boga burzy i Tasmisusa, pozostawiając kuntarrę po pojawieniu się Ullikummisa. Prowadzi ich za rękę na górę Hazzi, z której widzą olbrzyma. Kiedy bóg burzy jest zirytowany i przerażony w miejscu, w którym mieszkał syn Kumarbisa, ta zbeształa go. Później bierze galgalturi/harfę i śpiewa niewidomemu i głuchemu Ullikummisowi, ale jej szaleństwo jest obnażone przez wielką falę z morza, która każe jej odszukać brata, który jeszcze nie jest ośmielony na nieuniknione. bitwa. Kochał ją wąż Hedammu.

Ninatta
Służący Shaushki.

Kulitta
Służący Shaushki.

Demony

Odprawiano różne rytuały, aby wzywać demony do ochrony lub odpędzać zgubne bóstwa przyzywane przez czarowników.

Alauwaimis
Właściwie przebłagany rytuałami, libacjami i ofiarami z kóz demon ten odpędza złe choroby.

Tarpatassis
Właściwie przebłagany rytuałem i ofiarą z jelenia, demon ten chroni przed chorobami i zapewnia długie, zdrowe życie.

Śmiertelni

Hupasiya
Jest mieszkańcem Ziggaratty. Zostaje zwerbowany przez Inarasa do pomocy w pokonaniu Illuyankasa. Zgadza się na jej plan po uzyskaniu jej obietnicy, że prześpi się z nim. Kiedy Illuyankas i jego dzieci są obżerani na uczcie Inarasa, wiąże ich, aby Bóg Burzy mógł ich zabić. zostaje umieszczony w domu przez Inarasa z poleceniem, aby nie wyglądał przez okno, gdy jej nie ma, bo mógłby zobaczyć swoją rodzinę. Robi to i błaga, żeby wracał do domu. Tutaj tekst jest zepsuty, a niektóre badania zakładają, że został zabity.

Kosmologia

Dawni bogowie zbudowali niebo i ziemię na Upelluri. Mieli miedziany nóż, którego użyli do oddzielenia nieba od ziemi, po czym przechowali je w starożytnych magazynach i zapieczętowali - tylko po to, by je otworzyć i odzyskać do użycia na Ullikummis.


INDEKS

Hera, bogini Hierapolis zwana, 70 imię nadane przez Luciana bogini Hierapolis, 11 ofiarowań, 46 poprzednio zamężna, 7 Sancta, małżonka Jowisza Dolichenusa, 17 widziana w wizji Stratonice, 60 Asyryjczyk, 41

Herkules z Tyru, 43 lata, zakłada suknię kobiecą, 56

Hermocles, posąg przypisany, 65

Hierapolis, 42 bull-bóg na monetach, 10 centralny kult pochodzenia hetyckiego, 12 monet Atargatis w, 16 wizerunków w sanktuarium, 11 imię bogini w, 1 miejsce, 41 sanktuarium w, 49

Arcykapłan, 79 Hetyt, do

Hetyta, Główne Bóstwo, 5 bogini, 1 sukienka, przetrwanie na monecie, 27

Hetyci, w historii 4 koniec swojej dominacji, i6

OBRAZ niesionego boga, 7, 76 bogini matki, 13 Wizerunki, wotywne, nagiej bogini, 15

Isztar, bogini, ja jako bogini zmarłych, 14 wśród Mitanni, 10

Ivriz, rzeźba hetycka w, 8, 43, 76

KARA-BURSHLU, rzeźby bogini hetyckiej, 13, król-kapłan, Hetyta, 10

Kizil-Dagh, hetyckie bóstwo wyrzeźbione, 6

Kubile (Kybele) w sztuce frygijskiej, 14

Kybele (lub Rhea), podobieństwo do bogini Hierapolis, 26 lat na Zachodzie, 72 i Attis, kult, 18 legend, w Hierapolis, 55 Attis jako syn, 3

JEZIORO, święte, w Hierapolis, 80

Libation, 79 lat w kulcie Hetytów, 88

Lew, pożerający byk, na monetach, 22 symbole ziemi, 25 bogini siedząca, 21 tron, na monetach, 21

Lwy, narysuj wizerunek Atargatis, 56 siedzącej bogini, 70

Lituus, emblemat kapłaństwa hetyckiego, 10

Pan Nieba, tytuł boga hetyckiego, 5

Lucian wraca na Samosata, 30

Mabog, syryjska nazwa Hierapolis, 41

Makrobiusz, opisuje kult syryjskiej bogini, 20 opisuje syryjskiego boga i boginię, 25 cyt., 74

Malâtia, hetyckie rzeźby przy, 6 lokalnych bóstw, zidentyfikowane, 9

Marash, rzeźby bogini hetyckiej, 14

Scena ślubu w Boghaz-Keui, 7

Połączone bóstwa w Cylicji i Phœnicia, 18

Mitanni, traktat Hetytów z, 10

Matka-Ziemia (patrz Bogini Ziemi).

Mumbidj, utożsamiany z Hierapolis, 41

Mylitta, imię Isztar w Herodocie, 16

Mit Isztar i Tammuza, 3

Nanai, bogini przedsemickiej Babilonii, 1

Bogini Natury (patrz Bogini Natury).

Nemezis, syryjska bogini ucieleśnia atrybuty, 71

Scena OBLACJA w sztuce hetyckiej, 13

Ozyrys, legenda, w Byblos, 47

Falli, wejście, 69 dedykowana przez Dionizosa, 57

Gołąb, złoty, 73 emblemat Semiramis, 55

Pielgrzymki do Hierapolis, 49

Kapłanki, hetyckie reprezentacje, 9

Kapłan-Król, Hetyta, czyli Kapłani, 79 bogini, 18

RAMMAN, nieprawidłowe renderowanie nazwy ‘Adad, 5

Barany złożone w ofierze bogu Hetytom, 10

Czerwony kolor rzeki Adonis, 48

Rhea (lub Kybele), podobieństwo do bogini Hierapolis, 26 legend, 55 syryjskiej bogini ucieleśnia atrybuty, 71

Sakje-Geuzi, bogini czczona w 14 hetyckich ścianach, 66

Sammuṙamat, utożsamiany z Semiramis, 52

Samosata, miejsce urodzenia Luciana, 29

Samsat, miejsce urodzenia Luciana, 42 lata Hetytów, 42

Sanktuarium Hierapolis, opisane, 70 przedstawione na monecie, 23

Sandan, możliwy wizerunek, w Hierapolis, 76

Berło, niesione przez syryjską boginię, 71

Selene, syryjska bogini ucieleśnia atrybuty, 71

Semiramis, 52, 73 wizerunek, 55 wizerunek, 78

Senjerli, hetycki bóg burzy, 5 miasto syro-hetyckie, 66

Simios, miłośnik Atargatis, 26

Sipylos, Góra, wizerunek bogini, 13

Salomona, świątynia w Jerozolimie, 67

Posąg mosiężny, w Hierapolis, 65 niesionej bogini, 76, 77

Posągi boga i bogini Hierapolis, 70 bogów, przeniesione w Hierapolis, 49

Burze, kontroler, atrybut boga Hetytów, 5

Stratonice, legendarny budowniczy świątyni w Hierapolis, 58

Tematyka „De Dea Syria”, 39

Słońce, hetycki bóg utożsamiany z 5

Przetrwanie hetyckiej sukni w Hierapolis, kult 27, 20

Syria, koalicja Hetytów w, 16

TAMMUZ, stosunek do Isztar, 2

Tars, bóg byka na monetach 10

Region Byka, zgłoszenie, 17

Świątynia w Hierapolis, opisana, 69 jej rozmiarów, 67 legend o stanie, 61 pozycji, 66

Teshub, identyczny z głównym bóstwem hetyckim, 5

Wieża, nakrycie głowy Atargatis, 56

Triada, z Hierapolis, 26 boska, 8

Bóstwa wedyjskie, 56 lat wegetacji, bóg 76 lat

ŚCIANY, podwójne, w północnej Syrii, 66

Woda przyniesiona do świątyni, 52

Poślubione bóstwa w Hierapolis, 11

Skrzydlate bóstwo z Karkemisz, 15

Kobieta w służbie bogini, 19

Kobiety w sztuce hetyckiej, 81 w służbie świątynnej, 79

XANTHOS, legenda o Atargatis i jej synu, 26

Xisuthros, historia potopu, 51

JAHWE, podobieństwo do bóstwa Hetytów, 5

Yarre we Frygii, wizerunek bogini, 13

ZEUS i Europa, 44 jako bóg rolnictwa itd., w Grecji Io jako bóg byka, 44 bóg Hierapolis zwany, 70 Hagios, 17 Dodonian, 7 imię nadane przez Luciana bogu Hierapolis, 11

Zeus-Hadad, termin opisujący bóstwo Hetytów, 12

BRADBURY, AGNEW, & CO. LD., DRUKARKI, LONDYN I TONBRIDGE.


Ezaw poślubił Judytę i Bashmetha, Hetytów

Ezaw jest starszym bratem bliźniakiem Jakuba, synami Izaaka i Rebeki.

W wieku 40 lat poślubił swoje dwie pierwsze żony, Judytę i Baszemath, które pochodziły z kananejskiego plemienia Hetytów. To wydarzenie jest wymienione na biblijnym plakacie osi czasu około 1829 r. p.n.e. Judith jest córką Beeriego Hetyty, podczas gdy Baszemath jest córką Elona Hetyty.

Artykuły te są napisane przez wydawców Niesamowita oś czasu biblijnego
Szybko zobacz razem 6000 lat Biblii i historii świata

Unikalny format kołowy – zobacz więcej na mniejszej przestrzeni.
Poznaj fakty że nie możesz się nauczyć tylko z czytania Biblii
Atrakcyjny design idealny do domu, biura, kościoła …

Jego związek z dwiema kobietami kananejskimi był wbrew życzeniom jego rodziców. Hetyckie kobiety były wówczas uważane za poganki z Kanaanu. Wynikało to z ich bezbożnych sposobów bałwochwalstwa i cudzołóstwa.

W Rodzaju 36, dwie żony kananejskie Ezawa zostały ponownie wymienione, jednak miały inne imiona niż żony wymienione w Rodzaju 26 i 28. W tym późniejszym rozdziale jego żony zostały nazwane Ada, córka Elona Hetyty, i Aholibama , córka Any, córka Sibeona Chiwwity. Jego trzecia żona nazywała się Baszemath, córka Ismaela i siostra Nebajota. Od tego czasu uczeni przyrównali trzy żony do żon wspomnianych we wcześniejszych rozdziałach.

Kiedy Ezaw zobaczył, że jego ojciec pobłogosławił Jakuba, wysłał go do Paddan Aram, aby wziął żonę i zakazał mu nie poślubiać żadnej córki zdegenerowanych Kananejczyków, zmienił swoje złe postępowanie. Poszedł odwiedzić swojego wuja Ismaela i poślubił swojego kuzyna Mahalatha, którego imię oznacza „przebaczenie”. Zasługą ostatniego małżeństwa Bóg przebaczył Ezawowi wszystkie jego grzechy.

Po śmierci ojca Ezaw zabrał żony, dzieci, służących i bydło, aby oddalić się od Jakuba i osiedlić na górze Seir.


Zawartość

Szkoły myśli Edytuj

Mitologia praindoeuropejczyków nie jest bezpośrednio poświadczona i trudno jest dopasować ich język do znalezisk archeologicznych związanych z jakąkolwiek konkretną kulturą z okresu chalkolitu. [2] Niemniej jednak badacze mitologii porównawczej próbowali zrekonstruować aspekty mitologii praindoeuropejskiej w oparciu o istnienie podobieństw między bóstwami, praktykami religijnymi i mitami różnych ludów indoeuropejskich. Ta metoda jest znana jako metoda porównawcza. Różne szkoły myślenia podchodziły do ​​tematu mitologii praindoeuropejskiej z różnych perspektyw. [3]

Szkoła Meteorologiczna lub Naturystyczna utrzymuje, że mity praindoeuropejskie początkowo pojawiły się jako wyjaśnienia zjawisk naturalnych, takich jak niebo, słońce, księżyc i świt. [5] Rytuały koncentrowały się zatem wokół kultu tych bóstw żywiołów. [6] Ta interpretacja była popularna wśród wczesnych uczonych, takich jak Friedrich Max Müller, który postrzegał wszystkie mity jako fundamentalnie słoneczne alegorie. [4] Chociaż niedawno wznowiona przez niektórych uczonych, takich jak Jean Haudry i Martin L. West, [7] [8] szkoła ta straciła większość swojego naukowego wsparcia pod koniec XIX i na początku XX wieku. [9] [6]

Szkoła rytualna, która po raz pierwszy zyskała popularność pod koniec XIX wieku, utrzymuje, że mity praindoeuropejskie najlepiej rozumieć jako historie wymyślone w celu wyjaśnienia różnych rytuałów i praktyk religijnych. [10] [9] Uczeni ze Szkoły Rytualnej twierdzą, że rytuały te należy interpretować jako próby manipulowania wszechświatem w celu uzyskania jego łask. [5] Ta interpretacja osiągnęła szczyt swojej popularności na początku XX wieku [11], a wielu z jej najwybitniejszych wczesnych orędowników, takich jak James George Frazer i Jane Ellen Harrison, było uczonymi klasycznymi. [12] Bruce Lincoln, współczesny członek Szkoły Rytualnej, twierdzi na przykład, że Proto-Indoeuropejczycy wierzyli, że każda ofiara była odtworzeniem oryginalnej ofiary złożonej przez założyciela rasy ludzkiej na jego bracie bliźniaku. [10]

Natomiast Szkoła Funkcjonalistyczna utrzymuje, że mity służyły jako opowieści wzmacniające zachowania społeczne poprzez metanarracyjne uzasadnienie tradycyjnego porządku. [5] Na uczonych Szkoły Funkcjonalistycznej duży wpływ wywarł system trójfunkcyjny zaproponowany przez Georgesa Dumézila [5], który postuluje ideologię trójstronną, wyrażającą się w trojakim podziale na klasę duchowną (obejmującą zarówno funkcje religijne, jak i społeczne kapłanów i władców). ), klasę wojowników (związaną z pojęciami przemocy i odwagi) oraz klasę rolników lub rolników (związaną z płodnością i rzemiosłem), na podstawie tego, że wiele znanych historycznie grup posługujących się językami indoeuropejskimi wykazuje taki podział. [13] [14] [15]

Szkoła Strukturalistyczna twierdzi, że mitologia praindoeuropejska była w dużej mierze skoncentrowana wokół koncepcji dualistycznej opozycji. [16] Generalnie utrzymują, że mentalna struktura wszystkich istot ludzkich jest zaprojektowana do tworzenia przeciwstawnych wzorców w celu rozwiązania sprzecznych elementów. [17] Podejście to koncentruje się raczej na kulturowych uniwersaliach w sferze mitologii niż na genetycznym pochodzeniu tych mitów [16], takich jak fundamentalna i binarna opozycja zakorzeniona w naturze małżeństwa zaproponowana przez Tamaza V. Gamkrelidze i Wiaczesława Iwanowa . [17] Oferuje również udoskonalenia systemu trójfunkcyjnego poprzez podkreślenie elementów opozycyjnych obecnych w każdej funkcji, takich jak elementy twórcze i destrukcyjne występujące w roli wojownika. [16]

Mitologie źródłowe Edytuj

Jedną z najwcześniejszych poświadczonych, a tym samym jedną z najważniejszych mitologii indoeuropejskich, jest mitologia wedyjska, [18] zwłaszcza mitologia Rygweda, najstarsza z Wed. Pierwsi badacze mitologii porównawczej, tacy jak Friedrich Max Müller, podkreślali wagę mitologii wedyjskiej do tego stopnia, że ​​praktycznie zrównywali ją z mitami praindoeuropejskimi.[19] Współcześni badacze byli znacznie ostrożniejsi, uznając, że chociaż mitologia wedyjska jest nadal centralna, inne mitologie również muszą być brane pod uwagę. [19]

Inną z najważniejszych mitologii źródłowych do badań porównawczych jest mitologia rzymska. [18] [20] Wbrew częstym błędnym twierdzeniom niektórych autorów, że „Rzym nie ma mitu”, Rzymianie posiadali bardzo złożony system mitologiczny, którego części zachowały się dzięki charakterystycznej dla Rzymian tendencji do racjonalizowania swoich mitów w postaci historycznej. rachunki. [21] Pomimo stosunkowo późnego potwierdzenia, mitologia nordycka jest nadal uważana za jedną z trzech najważniejszych mitologii indoeuropejskich w badaniach porównawczych [18] ze względu na ogromną ilość zachowanego materiału islandzkiego. [20]

Mitologia bałtycka również otrzymała wiele uwagi naukowej, ponieważ jest językowo najbardziej konserwatywną i archaiczną ze wszystkich zachowanych gałęzi, ale jak dotąd pozostaje frustrująca dla badaczy, ponieważ źródła są stosunkowo późne. [22] Niemniej jednak łotewskie pieśni ludowe są postrzegane jako główne źródło informacji w procesie rekonstrukcji mitu praindoeuropejskiego. [23] Pomimo popularności mitologii greckiej w kulturze zachodniej, [24] mitologia grecka jest ogólnie postrzegana jako mająca niewielkie znaczenie w mitologii porównawczej ze względu na silny wpływ kultur przedgreckich i bliskowschodnich, które przytłaczają niewielką ilość materiału indoeuropejskiego. można z niego wydobyć. [25] W konsekwencji mitologia grecka była przedmiotem minimalnej uwagi naukowej aż do pierwszej dekady XXI wieku. [18]

Chociaż Scytowie są uważani za stosunkowo konserwatywnych w odniesieniu do kultur praindoeuropejskich, zachowujących podobny styl życia i kulturę, [26] ich mitologia była bardzo rzadko badana w kontekście indoeuropejskim i rzadko omawiana w odniesieniu do natury przodków Mitologia indoeuropejska. Co najmniej trzy bóstwa, Tabiti, Papaios i Api, są ogólnie interpretowane jako mające indoeuropejskie pochodzenie [27] [28], podczas gdy pozostałe miały bardziej odmienne interpretacje. W literaturze szerzej omawiane są natomiast wpływy wierzeń syberyjskich, tureckich, a nawet bliskowschodnich. [29] [30] [31]

Istniała fundamentalna opozycja między nigdy nie starzejącymi się bogami mieszkającymi na niebie, a śmiertelnymi ludźmi żyjącymi pod ziemią. [32] Ziemia *dʰéǵʰōm był postrzegany jako rozległy, płaski i okrągły kontynent otoczony wodami („Ocean”). [33] Chociaż czasami można je utożsamiać z mitycznymi postaciami lub opowieściami, gwiazdy (*h₂stḗr) nie były związane z żadnym szczególnym kosmicznym znaczeniem i były postrzegane jako ozdobne bardziej niż cokolwiek innego. [34] Według Martina L. Westa idea drzewa świata (oś świata) jest prawdopodobnie późniejszym importem z kosmologii północnoazjatyckich: „Mit grecki może pochodzić z Bliskiego Wschodu, a indyjskie i germańskie idee filaru z szamanistycznych kosmologii ugrofińskich i innych ludów Azji środkowej i północnej. " [35]

Kosmogonia Edytuj

Rekonstrukcja Edytuj

Nie ma naukowego konsensusu co do tego, który z wariantów jest „prawdziwą” rekonstrukcją praindoeuropejskiego mitu kosmogonicznego. [36] Rekonstrukcja przez Bruce'a Lincolna motywu praindoeuropejskiego, powszechnie znanego jako „bliźniak i człowiek”, jest wspierana przez wielu uczonych, takich jak Jaan Puhvel, JP Mallory, Douglas Q. Adams, David W. Anthony i częściowo przez Martina L. Westa. [37] Chociaż można poczynić pewne paralele tematyczne ze starożytnym Bliskim Wschodem (bliźniacy Abel i Kain oraz ich brat Seth), a nawet legendami polinezyjskimi lub południowoamerykańskimi, Lincoln twierdzi, że językowe odpowiedniki znalezione w potomnych pokrewnych *Manu oraz *Jemo sprawiają, że jest bardzo prawdopodobne, że mit ma praindoeuropejskie pochodzenie. [38] Według Edgara C. Polomé, „niektóre elementy [skandynawskiego mitu Ymira] są wyraźnie indoeuropejskie”, ale rekonstrukcja zaproponowana przez Lincolna „przyjmuje zbyt [wiele] niemożliwych do udowodnienia założeń, aby wyjaśnić fundamentalne zmiany implikowane przez wersja skandynawska”. [36] David A. Leeming zauważa również, że koncepcja Kosmicznego Jaja, symbolizującego pierwotny stan, z którego powstaje wszechświat, znajduje się w wielu indoeuropejskich mitach o stworzeniu. [39]

Mit stworzenia Edytuj

Lincoln odtwarza mit stworzenia dotyczący braci bliźniaków, * Manu- ("Mężczyzna i * Jemo- ("Twin"), jako przodkowie świata i ludzkości oraz bohater o imieniu * Tryton („Trzeci”), który zapewnił ciągłość pierwotnej ofiary. [40] [41] [42] Jeśli chodzi o stan pierwotny, który mógł poprzedzać proces tworzenia, West zauważa, że ​​tradycje wedyjskie, nordyckie i, przynajmniej częściowo, greckie, świadczą o epoce, w której elementy kosmologiczne były nieobecne, z podobna formuła podkreślająca ich nieistnienie: „ani niebytu ani bytu w tym czasie nie było powietrza, ani nieba poza nim” (Rygweda), ". nie było piasku ani morza ani chłodnych fal Nigdzie nie było ziemi ani nieba nad Gap Ginnunga, ale nigdzie trawy. " (Voluspá), ". na początku była Przepaść i Noc i ciemne Erebos, i rozległy Tartar, ale ziemia, ani powietrze, ani niebo były. " (Ptaki). [43] [44]

W micie stworzenia pierwszy człowiek Manu i jego gigantyczny bliźniak Yemo przemierzają kosmos w towarzystwie pierwotnej krowy. Aby stworzyć świat, Manu składa w ofierze swego brata i przy pomocy niebiańskich bóstw (Ojca Nieba, Boga Burzy i Boskich Bliźniaków) [41] [45] wykuwa ze swoich szczątków zarówno elementy naturalne, jak i istoty ludzkie. . W ten sposób Manu staje się pierwszym kapłanem po zainicjowaniu ofiary jako pierwotnego warunku porządku świata, a jego zmarły brat Jemo pierwszym królem jako klasy społeczne wyłaniają się z jego anatomii (kapłaństwo z jego głowy, klasa wojownika z jego piersi i ramion oraz plebsu z jego narządów płciowych i nóg). [46] [42] Chociaż wersje europejska i indoirańska różnią się w tej kwestii, Lincoln twierdzi, że pierwotna krowa została najprawdopodobniej poświęcona w pierwotnym micie, rodząc inne zwierzęta i warzywa, ponieważ pasterski sposób życia Głośniki praindoirańskie były bliższe tym, którzy posługują się językiem praindoeuropejskim. [47]

Trzeciemu człowiekowi, Trito, niebiańscy bogowie ofiarowują następnie bydło jako boski dar, który kradnie trójgłowy wąż o imieniu * Ngʷhi („wąż” i indoeuropejski korzeń negacji). Trito najpierw cierpi z jego rąk, ale bohaterowi w końcu udaje się pokonać potwora, wzmocnionego odurzającym napojem i wspomaganego przez Niebiańskiego Ojca. W końcu oddaje odzyskane bydło z powrotem księdzu, aby zostało odpowiednio złożone w ofierze. [48] ​​[41] Trito jest teraz pierwszym wojownikiem, utrzymującym poprzez swoje bohaterskie czyny cykl wzajemnego obdarowywania się bogami i śmiertelnikami. [49] [41]

Interpretacje Edytuj

Zdaniem Lincolna Manu i Yemo wydają się być protagonistami „mitu o funkcji suwerennej, stanowiącej wzór dla późniejszych kapłanów i królów”, natomiast legendę o Trito należy interpretować jako „mit funkcji wojownika, ustanawiający model dla wszystkich późniejszych ludzi broni”. [49] Mit rzeczywiście przypomina Dumézilianowski podział kosmosu między kapłanem (zarówno w jego magicznym, jak i prawnym aspekcie), wojownikiem (Trzeci Człowiek) i pasterzem (krowa). [41]

Historia Trito posłużyła za wzór późniejszych epickich najazdów na bydło i najprawdopodobniej za moralne uzasadnienie praktyki najazdów wśród ludów indoeuropejskich. W oryginalnej legendzie Trito odbiera tylko to, co słusznie należy do jego ludu, tych, którzy właściwie poświęcają się bogom. [49] [50] Mit był interpretowany albo jako kosmiczny konflikt między niebiańskim bohaterem a ziemskim wężem, albo jako indoeuropejskie zwycięstwo nad nieindoeuropejskimi ludami, potworem symbolizującym aborygeńskiego złodzieja lub uzurpatora. [51]

Niektórzy uczeni sugerowali, że pierwotna istota Yemo była przedstawiana jako dwojaki hermafrodyta, a nie brat bliźniak Manu, obaj rzeczywiście tworzą parę splecionych ze sobą komplementarnych istot. [52] [53] Nazwy germańskie Ymir oraz Tuisto zostały zrozumiane jako bliźniak, biseksualny lub hermafrodyta, a niektóre mity dają siostrę wedyjskiej Yamie, zwanej również Bliźniak iz kim dyskutuje się o kazirodztwie. [54] [55] W tej interpretacji pierwotna istota mogła poświęcić się [53] lub zostać podzielona na dwie części, męską połowę i żeńską połowę, ucieleśniając prototypową separację płci. [52]

Legacy Edytuj

Pokrewne wywodzące się od praindoeuropejskiego pierwszego kapłana *Manu („Człowiek”, „przodek ludzkości”) to Indian Manu, legendarny pierwszy człowiek w hinduizmie i Manāvi, jego poświęcona żona, germańska Mannus (PGmc *Mannaz), mityczny przodek plemion zachodniogermańskich i perskiego Manūščihr (od Aves. Manūš.čiθra), arcykapłan Zoroastrian z IX wieku naszej ery. [56] [57] Od imienia złożonego w ofierze Pierwszego Króla *Jemo ("Twin") wywodzą indyjskiego Yama, boga śmierci i podziemi, Avestan Yima, króla złotego wieku i strażnika piekła, nordyckiego Ymira (od PGmc *Jumijaz), przodek gigantów (jötnar) i najprawdopodobniej Remus (z Proto-Latin *Jemos lub *Jemonos, z inicjałem tak- przejście do r- pod wpływem Romulus), zabity w rzymskim micie fundacyjnym przez swojego brata bliźniaka Romulusa. [58] [41] [59] Pokrewne wywodzące się od Pierwszego Wojownika *Tryton ( „Trzeci”) obejmują Trita wedyjska, Thrita Avestan i nordyckiej þriði. [60] [61]

Wiele indoeuropejskich wierzeń wyjaśnia aspekty anatomii człowieka jako wynik pierwotnego rozczłonkowania Yemo: jego ciało zwykle staje się ziemią, jego włosy trawą, jego kości dają kamień, jego krew woda, jego oczy słońce, jego umysł księżyc, jego mózg chmury, jego oddech wiatr, a jego głowa niebo. [42] Tradycje poświęcania zwierzęcia w celu rozproszenia jego części zgodnie ze społecznie ustalonymi wzorcami, zwyczajem odnajdywanym w starożytnym Rzymie i Indiach, interpretowano jako próbę przywrócenia równowagi w kosmosie rządzonym przez pierwotną ofiarę. [42]

Motyw Manu i Yemo był wpływowy w całej Eurazji po migracjach indoeuropejskich. Grecki, staroruski (Wiersz o Dove King), a wersje żydowskie zależą od irańskiego, a chińska wersja mitu została wprowadzona ze starożytnych Indii. [62] Ormiańska wersja mitu o Pierwszym Wojowniku Trito opiera się na irańskim, a rzymskie odruchy były pod wpływem wcześniejszych wersji greckich. [63]

Kosmiczny porządek Edytuj

Dowody językowe skłoniły uczonych do zrekonstruowania koncepcji *h₂értus, oznaczające „co jest właściwe, właściwie uporządkowane”, a ostatecznie wywodzące się z rdzenia czasownika *h₂er-, 'pasować'. Potomkowie pokrewni obejmują Hittite ara ('prawo, właściwe') [64] Sanskryt ta („boskie/kosmiczne prawo, siła prawdy lub porządek”) [65] [66] Avestan arta- ('porządek') grecki artus ('układ'), ewentualnie grań („doskonałość”) przez korzeń *h₂erh₁ („proszę, spełnij”) [67] Łaciński artus ('wspólne') Tocharian A artt- („chwalić, bądź zadowolony”) ormiański ard („ornament, kształt”) średnio-wysoko-niemiecki Sztuka („cecha wrodzona, natura, moda”). [68]

Przeplatany z korzeniem *h₂er- ('dopasować') jest rdzeniem czasownika *dʰeh₁-, co oznacza „położyć, położyć, ustanowić”, ale także „mówić, powiedzieć, przywrócić”. [69] [34] [68] Grek temis i sanskryt dhamań oba wywodzą się z rdzenia PIE dla „Prawa”, *dʰeh₁-men-, dosłownie „to, co jest ustalone”. [68] To pojęcie „prawa” obejmuje aktywny zasada, oznaczająca działalność w posłuszeństwie do kosmicznego porządku *h₂értus, co w kontekście społecznym jest interpretowane jako zgodne z prawem postępowanie: w greckiej kulturze córki tytaniczna Temida uosabia porządek kosmiczny i wywodzące się z niego zasady zgodnego z prawem postępowania [70] oraz wedyjski kodeks postępowania zgodnego z prawem, Dharma, można również prześledzić z powrotem do PIE root *dʰeh₁-. [71] Według Martina L. Westa, korzeń *dʰeh₁- oznacza również boskie lub kosmiczne stworzenie, o czym świadczy hetyckie wyrażenie nebis dēgan Dairy („Ustanowił niebo (i) ziemię”), formuła Young Avestan kə huvapå raocåscā dat tumåsca? („Jaki zręczny rzemieślnik stworzył regiony światła i ciemności?”), imię wedyjskiego boga stwórcy Dhatri prawdopodobnie przez grecką nimfę Tetys, przedstawiana jako demiurgiczna bogini w poezji Alcmana. [34]

Kolejny korzeń *cis(e)s- wydaje się być związany z prawami rytualistycznymi, jak sugeruje łacina jestem („prawo, prawo, sprawiedliwość, obowiązek”), Avestan yaož-dā- („uczyń rytualnie czystym”) i sanskrytu śáṃca yóśca („zdrowie i szczęście”), z przymiotnikiem pochodnym *yusi(iy)os widziany w staroirlandzkim uisse („w sam raz, pasujący”) i prawdopodobnie staro-cerkiewno-słowiański ist („rzeczywista, prawda”). [68]

Inny Świat Edytuj

Kraina śmierci była ogólnie przedstawiana jako Niższa Ciemność i kraina bez powrotu. [72] Wiele indoeuropejskich mitów opowiada o podróży przez rzekę, prowadzoną przez starca (*ǵerh₂ont-), w celu dotarcia do Innego Świata. [73] Grecka tradycja, w której Charon przewoził zmarłych przez rzekę Styks, jest prawdopodobnie odbiciem tego przekonania, a idea przekroczenia rzeki, aby dotrzeć do Zaświatów, jest również obecna w mitologiach celtyckich. [73] Kilka tekstów wedyjskich zawiera odniesienia do przekraczania rzeki (rzeka Vaitarna) w celu dotarcia do krainy umarłych [74] oraz łacińskie słowo tarentu ( „grób”) pierwotnie oznaczało „przejście”. [75] W mitologii nordyckiej Hermóðr musi przejść przez most na rzece Giöll, aby dotrzeć do Helu, aw łotewskich pieśniach ludowych zmarli muszą przejść przez bagno, a nie przez rzekę. [76] Tradycje umieszczania monet na ciałach zmarłych w celu opłacenia przewoźnika są poświadczone zarówno w starożytnych greckich, jak i nowożytnych słowiańskich praktykach pogrzebowych. [77]

W słoweńskim wierzeniu ludowym „świat umarłych znajdował się poza wodami”. [78]

Psi opiekun Edytuj

W powtarzającym się motywie Otherworld zawiera bramę, na ogół strzeżoną przez wielogłowego (czasem wieloocznego) psa, który mógł również służyć jako przewodnik i zapewniał, że ci, którzy weszli, nie mogli się wydostać. [79] [80] Grecki Cerber i hinduska Sárvara najprawdopodobniej wywodzą się ze wspólnego korzenia *Ḱérberos ("cętkowany"). [73] [80] Bruce Lincoln zaproponował trzeci pokrewny w nordyckim Garmr [81], chociaż jest to dyskutowane jako nie do utrzymania z języka. [82] [uwaga 3]

Motyw psiego strażnika wejścia do Innego Świata jest również poświadczony w mitologii perskiej, gdzie dwa czterookie psy strzegą mostu Chinvat, mostu wyznaczającego próg między światem żywych a światem umarłych. [84] [85] Videvdat (Vendidad) 13,9 opisuje je jako „spâna pəšu.pâna” („dwa psy strzegące mostu”). [86] [87] Podobny obraz można znaleźć w historycznej religii wedyjskiej: Lord Yama, władca królestwa podziemnego, podobno posiada dwa czterookie psy, które działają również jako jego posłańcy [88] i pełnią rolę obrońców dusza na ścieżce do nieba. Te psy, nazwane Shyama (Śyama) oraz Sabała, są opisane jako potomstwo Saramy, boskiej suki: jedna jest czarna [przypis 4], a druga cętkowana. [90] [91] [92]

Słoweńskie bóstwo i bohater Kresnik kojarzy się również z czworonogim psem, a podobna postać w wierzeniach ludowych (pies z białymi lub brązowymi plamami nad oczami - a więc „czterooki”) ma wyczuwać zbliżanie się śmierci. [93]

W mitologii nordyckiej pies stojący na drodze do Helu często zakłada się, że jest tożsamy ​​z Garmrem, wyjącym ogarem związanym u wejścia do Gnipahellir. W albańskim folklorze mówi się, że nigdy nie śpiący trójgłowy pies żyje w świecie umarłych. [79] Inną paralelę można znaleźć w Cŵn Annwn („Psy Annwn”), stworzeniach z walijskiej mitologii, które podobno żyją w Annwn, co jest nazwą walijskiego Otherworldu. [94] Opisuje się je jako piekielne psy lub upiorne psy, które biorą udział w Dzikim Gonie, ścigając zmarłych i ścigając dusze ludzi. [95] [96] [97]

Szczątki psów znalezione w grobowcach kultury wielbarskiej z epoki żelaza [98] oraz pochówki psów wczesnośredniowiecznych Słowian północno-zachodnich (na Pomorzu) [99] sugerowałyby długowieczność wiary. Kolejny pochówek psa w Górze Chełmskiej oraz pomorska legenda o psiej postaci związanej z zaświatami zdają się wskazywać na istnienie tego motywu w tradycji słowiańskiej. [100]

Według legendy z Lokeva, mężczyzna o imieniu Vilež ("wróżka"), który mieszka w jaskini Vilenica, jest strzeżony przez dwa wilki i mówi się, że zabiera ludzi do podziemi. [101] Białoruski uczony Siarhiej Sanko sugeruje, że postacie białoruskiego mitu etnogenetycznego, książę Bai i jego dwa psy, Staury i Gaury (Haury), są spokrewnieni z Vedic Yamą i jego dwoma psami. [102] Do niego, Gaury jest połączony z litewskim gaurai „Grzywa, kudłata (z włosów)”. [103]

Mit ten prawdopodobnie wywodzi się ze starszego wierzenia starożytnej Europy Północnej, o czym świadczą podobne motywy w mitologii indiańskiej i syberyjskiej, w którym to przypadku może to być jeden z najstarszych mitów możliwych do odzyskania dzięki mitologii porównawczej. [104] [105] Królem Innego Świata mógł być Yemo, ofiarny bliźniak mitu o stworzeniu, jak sugerują tradycje indoirańskie i, w mniejszym stopniu, germańskie, greckie i celtyckie. [106] [107] [73]

Eschatologia Edytuj

Kilka tradycji ujawnia ślady praindoeuropejskiego mitu eschatologicznego, który opisuje koniec świata po katastrofalnej bitwie.[108] Opowieść zaczyna się, gdy arcydemon, zwykle wywodzący się z innej i wrogiej linii ojcowskiej, zajmuje pozycję autorytetu wśród wspólnoty bogów lub bohaterów (nordyckie Surtr, rzymskie Tarquin, irlandzkie Bres). Poddani są przez nowego władcę traktowani niesprawiedliwie, zmuszani do wznoszenia fortyfikacji, podczas gdy arcydemon faworyzuje obcych, na których polega jego poparcie. Po szczególnie haniebnym czynie arcydemon zostaje wygnany przez swoich poddanych i szuka schronienia wśród swoich zagranicznych krewnych. [109] Nowy przywódca (Norse Víðarr, Roman Lucius Brutus, Irish Lug), znany jako „cichy” i zwykle siostrzeniec lub wnuk (*népōt) wygnanego arcydemona, a następnie zrywa się i obie siły łączą się, aby unicestwić się nawzajem w katastrofalnej bitwie. Mit kończy się przerwaniem kosmicznego porządku i zakończeniem doczesnej, cyklicznej epoki. [110] W tradycji nordyckiej i irańskiej, ostateczną bitwę poprzedza kataklizmowa „kosmiczna zima”. [111] [110]

Inne propozycje Edytuj

W modelu kosmologicznym zaproponowanym przez Jeana Haudry’ego praindoeuropejskie niebo składa się z trzech „niebios” (dobowego, nocnego i liminalnego) obracających się wokół oś świata, każdy ma własne bóstwa, skojarzenia społeczne i kolory (odpowiednio biały, ciemny i czerwony). Bóstwa nieba dobowego nie mogły przekroczyć domeny nieba nocnego, zamieszkałego przez własne zestawy bogów i duchy zmarłych. Na przykład Zeus nie może rozszerzyć swojej mocy na nocne niebo w Iliada. W tej wizji liminalne lub przejściowe niebo uosabia bramę lub granicę (świt i zmierzch) wiążącą dwa inne niebiosa. [112] [113]

Proto-indoeuropejczycy mogli wierzyć, że peryferyjną część ziemi zamieszkuje lud wolny od trudów i cierpień, które nas dotykają. Wspólny motyw sugerują legendy Indian Śvetadvipam („Biała Wyspa”), której mieszkańcy błyszczą bielą jak księżyc i nie potrzebują jedzenia Grecy Hiperborea („Beyond the North Wind”), gdzie słońce świeci cały czas, a mężczyźni nie znają „ani choroby, ani gorzkiej starości” Irlandczyków Tír na nÓg („Kraina Młodych”), mityczny region położony na zachodnim morzu, gdzie „szczęście trwa wiecznie i nie ma sytości” [114] czy germańskie Ódáinsakr („Glittering Plains”), kraina położona za oceanem, gdzie „nikomu nie wolno umrzeć”. [115]

Archaiczny język praindoeuropejski (4500–4000) [przypis 5] miał system dwupłciowy, który pierwotnie rozróżniał wyrazy ożywione i nieożywione, system używany do oddzielenia wspólnego terminu od jego deifikowanego synonimu. Na przykład, ogień jako aktywna zasada była *h₁n̥gʷnis (Łacina zapalać sanskryt Agni), podczas gdy nieożywiona, fizyczna istota była *péh₂ur (Grecki pira język angielski ogień). [116] W tym okresie wierzenia indoeuropejskie były wciąż animistyczne, a ich język nie dokonywał jeszcze formalnego rozróżnienia między męskim a żeńskim, chociaż jest prawdopodobne, że każde bóstwo było już poczęte jako męskie lub żeńskie. [117] Większość bogiń poświadczonych w późniejszych mitologiach indoeuropejskich pochodzi od bóstw przedindoeuropejskich, które ostatecznie zasymilowały się w różnych panteonach po migracji, takich jak grecka Atena, rzymska Junona, irlandzka Medb czy irańska Anahita. Różnorodnie personifikowane, często były postrzegane jako spełniające wiele funkcji, podczas gdy boginie praindoeuropejskie łączyły brak personifikacji i wąskie funkcje jako ogólną cechę. [118] Do najlepiej poświadczonych żeńskich bóstw indoeuropejskich należą *H₂éwsō, Świt, *Dʰéǵʰōm, Ziemia i *Sehuul, słońce. [8] [119]

Nie jest prawdopodobne, aby Indoeuropejczycy mieli ustalony kanon bóstw lub przypisali im określoną liczbę. [120] Terminem „boga” było: *deywós ("niebiański"), wywodzący się z rdzenia *barwnik, co oznaczało jasne niebo lub światło dnia. Ma liczne refleksy po łacinie deus, Staronordyjski Týr (< Germ. *tīwaz), sanskryt dewa, Awestan daeva, Irlandczyk dia, lub litewski Dievas. [121] [122] W przeciwieństwie do tego, ludzie byli synonimami „śmiertelników” i kojarzyli się z „ziemskimi” (*dʰéǵʰōm), podobnie jak źródło słów na określenie „człowiek, istota ludzka” w różnych językach. [123] Protoindoeuropejczycy wierzyli, że bogowie są wolni od śmierci i chorób, ponieważ żywią się specjalnymi pokarmami, zwykle niedostępnymi dla śmiertelników: Chandogya Upanisadu, „bogowie, oczywiście, ani nie jedzą, ani nie piją. Zasycają się samym patrzeniem na ten nektar”, podczas gdy Edda mówi nam, że „na samym winie pan broni Odyn zawsze żyje. pić i mięso". [124] Czasami można było również deifikować koncepcje, takie jak Awestyjska mazdah ( „mądrość”), czczony jako Ahura Mazdā ( „Mądrość Pana”), greckiego boga wojny Aresa (związanego z ἀρή, „ruina, zniszczenie”) lub wedyjskiego obrońcy traktatów Mitráh (od mitrám, "kontrakt"). [125]

Epitety i imiona Edytuj

Bogowie mieli kilka tytułów, zazwyczaj „sławny”, „najwyższy”, „król” lub „pasterz”, z przekonaniem, że bóstwa mają swój własny idiom i prawdziwe imiona, które w pewnych okolicznościach mogą być utrzymywane w tajemnicy przed śmiertelnikami. [126] W tradycjach indoeuropejskich bogowie byli postrzegani jako „dozowniki” lub „dawcy dobrych rzeczy” (*déh₃tōr huesuom). [127] Chociaż pewne indywidualne bóstwa były odpowiedzialne za nadzór nad sprawiedliwością lub kontraktami, generalnie bogowie indoeuropejscy nie mieli charakteru etycznego. Ich niesamowita władza, z której mogli korzystać, wymagała od wiernych rytuałów, poświęceń i pieśni pochwalnych, aby w zamian zapewnili społeczności dobrobyt. [128] Pomysł, że bogowie sprawują kontrolę nad naturą, został przetłumaczony w sufiksie *-nos (kobiecy -nah), co oznaczało „pan”. [129] Według Westa jest to poświadczone w języku greckim Ouranos („pan deszczu”) i Helena („panna światła słonecznego”), germ. *Wðanaz („pan szału”), galijska Epona („bogini koni”), litewska Perkūnas („pan dębów”) oraz rzymski Neptunus („pan wód”), Volcanus („pan ognistego blasku”) i Silvanus ( „pan lasu”). [129]

Językoznawcy byli w stanie zrekonstruować nazwy niektórych bóstw w języku praindoeuropejskim (PIE) z wielu rodzajów źródeł. Niektóre z proponowanych imion bóstw są chętniej akceptowane przez uczonych niż inne. Według filologa Martina L. Westa „najwyraźniejszymi przypadkami są bóstwa kosmiczne i żywiołów: bóg Nieba, jego partnerka Ziemia i jego bliźniacy synowie: Słońce, Panna Słońca i bogowie burzy, wiatru, wody, Świtu, ogień i ziemskie obecności, takie jak rzeki, wiosenne i leśne nimfy oraz bóg dzikiej przyrody, który strzeże dróg i stad”. [8]

Genealogia Edytuj

Najbezpieczniej zrekonstruowana genealogia bogów praindoeuropejskich (Götterfamilie) ma postać: [130] [2] [131]

Dyēws
Światło dzienne-niebo
Dhehom
Ziemia
Boskie Bliźnięta Słoneczna Dziewica Hausōs
Świt

Niebiańskie bóstwa Edytuj

Ojciec Niebiański Edytuj

Głównym bóstwem panteonu praindoeuropejskiego był bóg *Dyḗws Ph₂tḗr, [133] którego imię dosłownie oznacza „Niebiański Ojciec”. [133] [134] (135) Postrzegane jako Niebo lub Dzień jako byt boski, a więc mieszkanie bogów, Niebo, [136] Dyēus jest zdecydowanie najlepiej udokumentowanym ze wszystkich bóstw praindoeuropejskich. [16] [137] Jako brama do bogów i ojciec zarówno Boskich Bliźniaków, jak i bogini świtu (Hausos), Dyews był ważnym bóstwem w panteonie. [138] [139] Jednak prawdopodobnie nie był ich władcą, ani posiadaczem najwyższej władzy jak Zeus i Jowisz. [140] [141]

Ze względu na swoją niebiańską naturę Dyēus jest często opisywany jako „wszechwidzący” lub „z szeroką wizją” w mitach indoeuropejskich. Jest jednak mało prawdopodobne, aby sprawował nadzór nad sprawiedliwością i sprawiedliwością, jak to miało miejsce w przypadku Zeusa czy duetu indyjsko-irańskiego Mitra–Varuna, ale nadawał się przynajmniej do służenia jako świadek przysiąg i traktatów. [142]

Grecki bóg Zeus, rzymski bóg Jowisz i iliryjski bóg Dei-Pátrous pojawiają się jako główni bogowie swoich panteonów. [143] [135] *Dyḗws Ph₂tḗr jest również poświadczony w Rigwedzie jako Dyáus Pitā, pomniejsza postać przodka wspomniana tylko w kilku hymnach. [144] Wyrażenia rytualne Debess tēvs w języku łotewskim i attas Isanus w hetyckim nie są dokładnymi potomkami wzoru *Dyḗws Ph₂tḗr, ale zachowują pierwotną strukturę. [16]

Bogini Świtu Edytuj

*H₂éusōs została zrekonstruowana jako praindoeuropejska bogini świtu. [145] [146] W trzech tradycjach (indyjskiej, greckiej, bałtyckiej) Dawn jest „córką nieba”, *Dyḗws. W tych trzech gałęziach plus czwarta (kursywa), niechętna bogini świtu jest ścigana lub bita ze sceny za zwlekanie. [147] [138] Wydaje się, że starożytny epitet oznaczający Świt był *Dʰuǵh₂tḗr Diwós, „Córka nieba”. [119] Przedstawiona jako otwierająca bramy Nieba, kiedy pojawia się na początku dnia, [148] Hausos jest ogólnie postrzegany jako nigdy się nie starzeje lub każdego ranka rodzi się na nowo. [149] W połączeniu z czerwonymi lub złotymi ubraniami, często przedstawiana jest jako tańcząca. [150]

Dwadzieścia jeden hymnów w Rigwedzie jest poświęconych bogini świtu Uṣás, a jeden fragment z Avesty honoruje boginię świtu Ušå. Bogini świtu Eos pojawia się poczesne miejsce we wczesnej greckiej poezji i mitologii. Rzymska bogini świtu Aurora jest odbiciem greckiego Eos, ale pierwotna rzymska bogini świtu mogła nadal być czczona pod kultowym tytułem Mater Matuta. [151] Anglosasi czcili boginię Ēostre, która była związana z wiosennym świętem, które później nadało swoją nazwę miesiącowi, od którego pochodzi chrześcijańskie święto Wielkanocy w języku angielskim. Imię starmânôth w staro-wysoko-niemieckim została odebrana jako wskazówka, że ​​podobna bogini była czczona również w południowych Niemczech. Litewska bogini świtu Aušra była uznawana jeszcze w XVI wieku. [151]

Słońce i Księżyc Edytuj

*Sehuul oraz *Meh₁nie są rekonstruowane odpowiednio jako protoindoeuropejska bogini Słońca i bóg Księżyca. *Sehuul jest rekonstruowany na podstawie greckiego boga Heliosa, greckiej postaci mitologicznej Heleny z Troi, [152] [153] [154] rzymskiego boga Sola, celtyckiej bogini Sul/Suila, północnogermańskiej bogini Sól, kontynentalnej germańskiej bogini *Sowilō , hetycka bogini „UTU-liya”, [155] zoroastryjska Hvare-khshaeta [155] i wedyjski bóg Surya. [118] *Meh₁not- jest zrekonstruowany na podstawie nordyckiego boga Maniego, słowiańskiego boga Myesyatsa [przypis 6] [155] i litewskiego boga *Meno lub Menuo (Mėnulis). [158] Pozostałości bóstwa księżycowego mogą istnieć w łotewskim bóstwie księżycowym Mēness, [159] anatolijskim (frygijskim) bóstwie Men [160] [161] Mene, inna nazwa Selene i jej córek, Menae (Μηναι) oraz w Zoroastryjskie bóstwo księżycowe Mah (Måŋha). [162] [163] [164]

Dzienny kurs *Sehuul po niebie na rydwanie konnym jest częstym motywem wśród mitów indoeuropejskich. [przypis 7] Choć prawdopodobnie jest dziedziczony, z pewnością pojawił się po wprowadzeniu koła na stepie pontyjsko-kaspijskim około 3500 rpne, a zatem jest późnym dodatkiem do kultury praindoeuropejskiej. [147]

Chociaż słońce było personifikowane jako niezależne, żeńskie bóstwo, [119] Proto-Indoeuropejczycy wyobrażali sobie również słońce jako „lampę Dyēws” lub „oko Dyēws”, co widać w różnych odruchach: „lampa boga " w Medes Eurypidesa, „niebiańska świeca” w Beowulf, lub "kraina pochodni Hatti", jak bogini słońca Arinny jest nazywana w modlitwie hetyckiej [166] a Helios jako oko Zeusa [167] [168] Hvare-khshaeta jako oko Ahura Mazdy, a słońce jako „oko Boga” w rumuńskim folklorze. [169] Imiona celtyckich bogiń słońca, takich jak Sulis i Grian, również mogą nawiązywać do tego skojarzenia: słowa „oko” i „słońce” są zamienione w tych językach, stąd nazwy bogiń. [170]

Boskie Bliźnięta Edytuj

Końskie bliźniaki to grupa braci bliźniaków, których można znaleźć w prawie każdym panteonie indoeuropejskim, których imię zwykle oznacza „koń”, *h₁éḱwos, [139] chociaż nazwy nie zawsze są pokrewne i nie można dla nich odtworzyć żadnej protoindoeuropejskiej nazwy. [139]

W większości tradycji, Końskie Bliźniaki są braćmi Słonecznej Dziewicy lub bogini Świtu i synami boga nieba *Dyḗws Ph₂tḗr. [138] [171] Grek Dioscuri (Castor i Pollux) są „synami Zeusa” Vedic Divo nápatā (Aśvins) to „synowie Dyaúsa”, bóg nieba Litwini Dievo sūneliai (Ašvieniai) to „synowie Boga” (Dievas) i łotewski Dieva deli są również „synami Bożymi” (Dievs). [172] [173]

Przedstawiane jako młodzi ludzie i rumaki, które ciągną słońce po niebie, Boskie Bliźniaczki jeździły konno (czasami same przedstawiano je jako konie) i ratowały ludzi przed śmiertelnym niebezpieczeństwem w bitwie lub na morzu. [174] Boskie Bliźniaczki są często rozróżniane: jeden jest przedstawiany jako młody wojownik, podczas gdy drugi jest postrzegany jako uzdrowiciel lub zajmujący się obowiązkami domowymi. [139] W większości opowieści, w których się pojawiają, Boskie Bliźniaczki ratują Świt przed wodnym niebezpieczeństwem, co wyłoniło się z ich roli jako słonecznych rumaków. [175] [176] W nocy konie słońca wracały na wschód w złotej łodzi, gdzie przemierzały morze [przypis 8], aby każdego ranka sprowadzać słońce. W ciągu dnia przemierzali niebo w pogoni za swoją małżonką, gwiazdą poranną. [176]

Inne odruchy można znaleźć u anglosaskiego Hengist i Horsa (którego imiona oznaczają „ogier” i „koń”), celtycki „Dioskouroi”, który Timaeus uważał za czczony przez atlantyckich Celtów jako zestaw koni bliźniaczych, germański Alcis , para młodych męskich braci czczonych przez Naharvali [178] lub walijskich Bran i Manawydan. [139] Końskie bliźniaki mogły być oparte na porannej i wieczornej gwieździe (planecie Wenus) i często mają o nich historie, w których „towarzyszą” bogini Słońca, ze względu na bliską orbitę planety Wenus do Słońca . [179]

Inne propozycje Edytuj

Niektórzy uczeni zaproponowali boginię małżonki o imieniu *Diwōnā lub *Diuōneh₂, [180] [181] małżonka Dyēws z możliwym potomkiem w greckiej bogini Dione. Echo tematyczne może również wystąpić w Indiach wedyjskich, ponieważ zarówno żona Indry, Indrani, jak i małżonek Zeusa, Dione, pod wpływem prowokacji wykazują zazdrosne i kłótliwe usposobienie. Drugiego potomka można znaleźć w Dia, śmiertelnika, który podobno łączy się z Zeusem w greckim micie. Historia prowadzi ostatecznie do narodzin Centaurów po skojarzeniu męża Dia, Ixiona, z upiorem Hery, małżonki Zeusa. Rekonstrukcja jest jednak tylko poświadczona w tych dwóch tradycjach i dlatego nie jest zabezpieczona. [182] Grecka Hera, rzymska Juno, germańska Frigg i indyjska Shakti są często przedstawiani jako opiekunka małżeństwa i płodności lub jako obdarowanie darem proroctwa. James P. Mallory i Douglas Q. Adams zauważają jednak, że „funkcje te są zbyt ogólne, aby wspierać przypuszczenie odrębnej PIE„ bogini małżonki ”, a wiele „małżonków” prawdopodobnie reprezentuje asymilację wcześniejszych bogiń, które mogły nie mieć nic do zrobić z małżeństwem”. [183]

Chociaż powiązanie etymologiczne jest często uważane za nie do utrzymania, [184] niektórzy uczeni (np. Georges Dumézil [185] i S.K. Sen) zaproponowali *Worunos lub *Werunos (także tytułowy bóg w zrekonstruowanym dialogu Król i bóg) jako nocne niebo i życzliwy odpowiednik Dyēws, z możliwymi pokrewnymi w greckim Ouranos i Vedic Varuna, od PIE root *woru- („ogarnąć, przykryć”). Worunos mógł uosabiać firmament lub mieszkać na nocnym niebie. Zarówno w poezji greckiej, jak i wedyjskiej, Uranos i Varuna są przedstawiane jako „szeroko wyglądające”, krępujące lub chwytające swoje ofiary oraz mające lub będące niebiańskim „siedzibkiem”. [181] W kosmologicznym modelu trzech nieba niebiańskie zjawiska łączące nocne i codzienne niebo uosabia „boga spoiwa”: grecki Kronos, bóstwo przejściowe między Uranosem i Zeusem w Hezjodzie. Teogonia, indyjski Savitṛ, związany ze wschodem i zachodem słońca w Wedyi rzymskiego Saturnusa, którego święto oznaczało okres bezpośrednio poprzedzający przesilenie zimowe. [186] [187]

Bóstwa natury Edytuj

Podłoże mitologii praindoeuropejskiej jest animistyczne. [125] [188] Ten rodzimy animizm wciąż znajduje odzwierciedlenie w indoeuropejskich kulturach-córkach. [189] [190] [191] W mitologii nordyckiej Vættir są na przykład odruchami rodzimych animistycznych duchów natury i bóstw. [192] [ potrzebna strona ] Drzewa zajmują centralną pozycję w indoeuropejskich kulturach potomnych i są uważane za siedlisko duchów drzew. [191] [193]

W tradycji indoeuropejskiej burza deifikowana jest jako element wysoce aktywny, asertywny, a czasem agresywny ogień i woda deifikowane są jako pierwiastki kosmiczne, które są również niezbędne do funkcjonowania gospodarstwa domowego [194] ubóstwiana ziemia kojarzy się z płodnością i wzrost z jednej strony, a ze śmiercią i światem podziemnym z drugiej. [195]

Matka Ziemia Edytuj

Bogini ziemi, *Dʰéǵʰōm, jest przedstawiany jako rozległy i ciemny dom śmiertelników, w przeciwieństwie do Dyēws, jasnego nieba i siedziby nieśmiertelnych bogów. [196] Kojarzy się z płodnością i wzrostem, ale także ze śmiercią jako ostatecznym mieszkaniem zmarłego. [195] Była prawdopodobnie małżonką ojca nieba, *Dyḗws Ph₂tḗr. [197] [198] Dwoistość związana jest z płodnością, gdyż plony wyrastają z jej wilgotnej gleby, odżywianej deszczem Dyēws.[199] Ziemia jest więc przedstawiana jako dawczyni dobra: w staroangielskiej modlitwie wzywa się ją do zajścia w ciążę, a słowiańscy chłopi określają Zemlję-matushkę, Matkę Ziemię, jako prorokini, która przyniesie społeczności korzystne żniwo. [198] [200] Związki Zeusa z Semele i Demeter są również związane z płodnością i wzrostem w mitologii greckiej. [200] Ta para jest dalej poświadczona w wedyjskiej parze Dyáus Pitā i Prithvi Mater, [197] greckiej parze Uranosa i Gai, [201] [198] rzymskiej parze Jowisza i Tellus Mater z Saturnalie, [197] oraz nordycka para Odyna i Jörð. Chociaż Odyn nie jest odruchem *Dyḗws Ph₂tḗr, jego kult mógł przejąć aspekty wcześniejszego głównego bóstwa, którym był. [202] Para Ziemia i Niebo nie jest jednak źródłem innych bogów, ponieważ Boskie Bliźniaki i Hausos prawdopodobnie zostały poczęte przez samych Dyewów. [177]

Pokrewne to Žemyna, litewska bogini ziemi, czczona jako nosicielka kwiatów Avestan Zām, zaratusztriańska koncepcja „ziemi” Zemes Māte („Matka Ziemia”), jedna z bogiń śmierci w łotewskiej mitologii, hetycka Dagan-zipas ( „Geniusz Ziemi”) słowiańska Mati Syra Zemlya („Matka Wilgotna Ziemia”), grecki Chthôn (Χθών), partner Uranosa w Ajschylosie Danaidyi chtoniczne bóstwa podziemi. Możliwości trackiej bogini Zemeli (*gʰem-elā) i bogini Messapic Damatura (*dʰǵʰem-mater), na początku greckiego Semele i Demeter, są mniej zabezpieczone. [198] [203] Najpopularniejszymi epitetami związanymi z boginią Ziemi są: *Pleth₂-wih₁ ("Broad One"), poświadczone w wedyjskiej Pṛthvī, greckiej Plataia i galijskiej Litavis, [33] [204] i *Pleth₂-wih₁ Méh₂tēr ("Mother Broad One"), poświadczone w formułach wedyjskich i staroangielskich Puthvi Matah oraz Fīra Modor. [204] [198] Inne częste epitety to „Wszystko niosący”, ten, który nosi wszystkie rzeczy lub stworzenia, oraz „odżywiający papkę” lub „wypasany bogato”. [205] [196]

Bóstwo pogody Edytuj

*Perkʷunos został zrekonstruowany jako praindoeuropejski bóg piorunów i burz. Oznaczało to albo „Strajkujący”, albo „Władca Dębów” [206] [129] i prawdopodobnie był przedstawiany jako trzymający młot lub podobną broń. [147] [207] Grzmot i błyskawica miały zarówno destrukcyjne, jak i regeneracyjne konotacje: piorun może przeciąć kamień lub drzewo, ale często towarzyszy mu frustrujący deszcz. To prawdopodobnie wyjaśnia silny związek między bogiem piorunów a dębami w niektórych tradycjach. [147] Często jest przedstawiany w połączeniu z kamiennymi i (zalesionymi) górami, prawdopodobnie dlatego, że lasy górskie były jego królestwem. [208] Uderzenie diabłów, demonów lub złoczyńców przez Perkʷunosa to motyw spotykany w mitach otaczających litewskie Perkūnas i wedyjską Parjanya, możliwą pokrewną, ale także w germańskim Thorze, tematycznym echem Perkʷunosa. [209] [210]

Bóstwa ogólnie zgodziły się być pokrewnymi wywodzącymi się od *Perkʷunos ograniczają się do kontynentu europejskiego i mógł być motywem rozwiniętym później w zachodnich tradycjach indoeuropejskich. Dowody obejmują nordycką boginię Fjǫrgyn (matkę Thora), litewskiego boga Perkūnasa, słowiańskiego boga Perúnú i celtyckiego Hercyna (Herkynio) góry lub lasy. [211] Perëndi, albański bóg piorunów (od rdzenia per-en-, "uderzyć", dołączone do -di, "niebo", od *farbiarze-) jest również prawdopodobną pokrewną. [212] [213] [210] Dowody mogą rozciągać się na tradycję wedyjską, jeśli dodać boga deszczu, piorunów i błyskawic Parjányi, chociaż sanskryckie prawa brzmiące raczej przewidują **parkūn(y)a Formularz. [214] [215]

Z innego korzenia *(s)tenh₂ ("grzmot") wywodzi się z grupy pokrewnych znalezionych w germańskich, celtyckich i rzymskich bogach piorunów Thor, Taranis i (Jowisz) Tonans. [216] [217] Według Jacksona „mogły powstać w wyniku fosylizacji oryginalnego epitetu lub epiklezy”, jak nazywa się również wedyjską Parjanya stanayitnú- („Grzmot”). [218] Rzymski bóg Mars może być tematycznym echem Perkunosa, ponieważ pierwotnie miał cechy grzmotu. [219]

Bóstwa ognia Edytuj

Chociaż dowody językowe ograniczają się do tradycji wedyjskiej i bałtosłowiańskiej, uczeni zaproponowali, że praindoeuropejczycy postrzegali ogień jako boską istotę zwaną *h₁n̥gʷnis. [27] [220] „Widoczny z daleka” i „niestrudzony”, indyjskie bóstwo Agni jest na zdjęciu w Rygweda jako bóg ognia zarówno ziemskiego, jak i niebiańskiego. Ucieleśniał płomienie słońca i błyskawicy, a także pożar lasu, ognisko domowe i ołtarz ofiarny, łączący niebo i ziemię w wymiarze rytualnym. [27] Inna grupa pokrewnych wywodzących się z bałtosłowiańskiego *unnis („ogień”) jest również poświadczone. [221] Wczesne współczesne źródła podają, że litewscy kapłani czcili „święty ogień” o nazwie Ugnis (szwenta), które starali się utrzymać w życiu wiecznym, podczas gdy Ugunowie (mate) była czczona jako „Matka Ognia” przez Łotyszy. Źródła perskie z X wieku świadczą o kulcie ognia wśród Słowian, a późniejsze źródła w języku staro-cerkiewno-słowiańskim świadczą o kulcie ognia (ogony), występujące pod imieniem Bożym Svarožič, który został zinterpretowany jako syn Svaroga. [222] [223]

Imię albańskiego bóstwa ognia, *Enji, został również zrekonstruowany z albańskiej nazwy czwartek, enj-të, o czym świadczą również starsze teksty, jak egni lub podobny wariant. Uważa się, że to bóstwo ognia było czczone przez Ilirów w starożytności, wśród których był najwybitniejszym bogiem panteonu w czasach rzymskich. [224] W innych tradycjach, ponieważ sakralna nazwa niebezpiecznego ognia mogła stać się słowem tabu, [27] korzeń służył zamiast tego jako zwykłe określenie ognia, jak w łacinie zapalać. [225]

Uczeni na ogół zgadzają się, że kult ogniska domowego sięga czasów praindoeuropejskich. [223] Domowy ogień musiał być pielęgnowany z ostrożnością i składany ofiary, a jeśli ktoś się przeniósł, to przenosił ogień ze starego do nowego. [223] Awestan tar był ogniem sakralnym i paleniskowym, często uosabianym i czczonym jako bóg. [27] W wierzeniach albańskich Nena e Vatres ("Matka Ogniska") jest boginią obrońcą domowego ogniska (watra). [226] [227] Herodot donosił o scytyjskiej bogini ogniska o imieniu Tabiti, termin prawdopodobnie podany pod nieco zniekształconym przebraniem, ponieważ może reprezentować żeńską formę imiesłowową odpowiadającą indo-irańskiemu bogu o imieniu *Tapati, „Płonący”. Sakralne lub domowe palenisko można również znaleźć w greckich i rzymskich boginiach paleniska Hestii i Westie, dwóch imionach, które mogą wywodzić się z korzenia PIE *h₁w-es- ("palenie"). [27] [220] Zarówno rytualne pożary w świątyniach Westy, jak i domowe pożary w starożytnych Indiach były okrągłe, a nie kwadratowe, zarezerwowane dla kultu publicznego w Indiach i dla innych bogów w starożytności rzymskiej. [228] Ponadto zwyczaj, że panna młoda okrąża palenisko trzy razy, jest wspólny dla tradycji indyjskiej, osetyjskiej, słowiańskiej, bałtyckiej i niemieckiej. [223]

Bóstwa wodne Edytuj

Opierając się na podobieństwie motywów poświadczonych w szerokim zakresie geograficznym, jest bardzo prawdopodobne, że w wierzeniach praindoeuropejskich występowały piękne, a czasem niebezpieczne boginie wody, które uwodziły śmiertelnych ludzi, podobnie jak greckie najady, nimfy słodkowodnych . [229] Mówi się, że wedyjskie Apsarás często odwiedzają leśne jeziora, rzeki, drzewa i góry. Są niezwykłej urody, a Indra wysyła je, by zwabić mężczyzn. W mitologii osetyckiej wodami rządzi Donbettyr ("Water-Peter"), który ma córki o niezwykłej urodzie i złotych włosach. W folklorze ormiańskim Parik przybiera postać pięknych kobiet, które tańczą wśród natury. Słowiańskie nimfy wodne Vily są również przedstawiane jako pociągające dziewczęta o długich złotych lub zielonych włosach, które lubią młodych mężczyzn i mogą wyrządzić krzywdę, jeśli poczują się urażeni. [230] Albańskie nimfy górskie, Perit i Zana, są przedstawiane jako piękne, ale i niebezpieczne stworzenia. Podobnie jak bałtyckie nimfy Laume, mają zwyczaj porywania dzieci. Piękne i długowłose Laume mają również stosunki seksualne i krótkotrwałe małżeństwa z mężczyznami. Bretonowie Korrigan to nieodparte istoty o złotych włosach, które uwodzą śmiertelników i sprawiają, że giną z miłości. [231] Norse Huldra, irańscy Ahuraīni i Lycian Eliyãna również mogą być uważani za odruchy nimf wodnych. [232]

Szeroka gama dowodów językowych i kulturowych potwierdza święty stan wód lądowych (pitnych) *h₂ep-, czczone zbiorowo jako „Wody” lub podzielone na „Rzeki i Źródła”. [233] Kulty fontann i rzek, które mogły poprzedzać wierzenia praindoeuropejskie o dziesiątki tysięcy lat, były również powszechne w ich tradycji. [234] Niektórzy autorzy proponowali *Neptonos lub *H₂epom Nepots jako protoindoeuropejski bóg wód. Nazwa dosłownie oznacza „wnuk [lub Siostrzeniec] of the Waters”. [235] [236] Filolodzy rekonstruują jego imię z imienia wedyjskiego boga Apáma Nápáta, rzymskiego boga Neptunusa i staroirlandzkiego boga Nechtaina. Religia irańska, Mallory i Adams nadal jednak odrzucają go jako bóstwo praindoeuropejskie ze względów językowych.[236]

Bóstwa wiatru Edytuj

W większości tradycji indoeuropejskich znajdujemy dowody na ubóstwienie wiatru. Korzeń *h₂weh₁ ("dmuchać") jest źródłem dwóch słów oznaczających wiatr: *H₂weh₁-yú- oraz *H₂w(e)h₁-nt-. [237] [238] Bóstwo jest rzeczywiście często przedstawiane jako para w tradycji indoirańskiej. Vayu-Vata jest podwójną boskością w Awesta, Vāta jest związany z burzliwymi wiatrami i opisany jako nadchodzący zewsząd („z dołu, z góry, z przodu, z tyłu”). Podobnie, wedyjski Waju, pan wiatrów, jest połączony w Wedy z Indrą — królem najwyższych niebios — podczas gdy inne bóstwo, Vata, reprezentuje bardziej gwałtowny rodzaj wiatru i zamiast tego jest związane z Parjanyą — bogiem deszczu i piorunów. [238] Inne pokrewne to Hitt. chcieć-, lit. vėjas, Toch. b jente, łac. Uentus, niem. *windaz, lub walijski Gwynt. [238]

Bóstwo opiekuńcze Edytuj

Związek między greckim bogiem Panem a wedyjskim bogiem Pūshanem został po raz pierwszy zidentyfikowany w 1924 r. przez niemieckiego językoznawcę Hermanna Collitza. [239] [240] Obaj byli czczeni jako bóstwa pasterskie, co doprowadziło uczonych do rekonstrukcji *Péh₂usōn („Protektor”) jako pasterski bóg strzegący dróg i stad. [241] [242] [243] Mógł mieć niefortunny wygląd, krzaczastą brodę i bystry wzrok. [244] [243] Był również blisko związany z kozami lub bykami: Pan ma kozie nogi, podczas gdy mówi się, że kozy ciągną samochód Pūshan (zwierzę też było mu ofiarowywane). [243] [245] Drobne rozbieżności między dwoma bóstwami można wytłumaczyć możliwością, że wiele pierwotnych atrybutów Pana zostało przeniesionych na jego ojca Hermesa. [242] [245]

Według Westa odruch może mieć co najmniej grecko-aryjskie pochodzenie: „Pūshān i Pan zgadzają się wystarczająco dobrze co do nazwy i natury – zwłaszcza, gdy Hermes jest postrzegany jako hipostaza Pana – aby wyciągnąć rozsądny wniosek, że są to odruchy równoległe prototypowego boga dróg i dróg, przewodnika w podróży, obrońcy stad, strażnika tego, kto i co dokąd idzie, takiego, który może wspinać się po każdym zboczu z łatwością kozy. [246]

Inne propozycje Edytuj

W 1855 Adalbert Kuhn zasugerował, że Proto-Indoeuropejczycy mogli wierzyć w zestaw bóstw pomocniczych, które zrekonstruował na podstawie germańskich elfów i hinduskich ribhus. [247] Chociaż propozycja ta jest często przywoływana w pismach akademickich, bardzo niewielu uczonych faktycznie ją akceptuje, ponieważ pokrewny związek jest trudny do uzasadnienia językowego. [248] [249] Podczas gdy opowieści o elfach, satyrach, goblinach i olbrzymach wykazują powtarzające się cechy w tradycjach indoeuropejskich, West zauważa, że ​​„trudno jest dostrzec tak spójny ogólny wzór, jak w przypadku nimf. - Europejczycy nie mieli pojęcia o takich stworzeniach, ale nie możemy określić z jakąkolwiek ostrością zarysu, jakie były ich koncepcje. [250] Dziki bóg o imieniu *Rudłoś zaproponowano również, w oparciu o wedyjską Rudrá i staroruską Rŭglŭ. Problematyczne jest to, czy nazwa pochodzi od *rewd- ("rozerwać, rozerwać" pokrewny do Lat. rullus, "rustykalny"), a raczej od *rew- ("wycie"). [251]

Chociaż nazwy bóstw nie są pokrewne, bogini koni przedstawiana jako rodząca bliźnięta i w związku z płodnością i małżeństwem została zaproponowana na podstawie galijskiej epony, irlandzkiej machy i walijskiego Rhiannon, z innymi tematycznymi echami w tradycjach greckich i indyjskich. [252] [253] Demeter przekształciła się w klacz, gdy została zgwałcona przez Posejdona występującego jako ogier i urodziła córkę i konia, Areiona. Podobnie tradycja indyjska mówi o ucieczce Saranyu przed mężem Vivásvatem, gdy przybrała postać klaczy. Vivásvat przekształcił się w ogiera iz ich stosunku narodziły się bliźniacze konie, Aśvins. Irlandzka bogini Macha urodziła bliźnięta, klacz i chłopca, a walijska postać Rhiannon urodziła dziecko, które było wychowywane wraz z koniem. [254]

Bogini rzeki *Dehunu- został zaproponowany na podstawie wedyjskiej bogini Danu, irlandzkiej bogini Danu, walijskiej bogini Don oraz nazw rzek Dunaj, Don, Dniepr i Dniestr. Mallory i Adams zauważają jednak, że chociaż korespondencja leksykalna jest prawdopodobna, „tak naprawdę nie ma dowodów na konkretną boginię rzeki” w mitologii proto-indoeuropejskiej „innej niż deifikacja pojęcia„ rzeki ”w tradycji indyjskiej”. [251] Niektórzy proponowali także rekonstrukcję boga morza o imieniu *Trihatōn na podstawie greckiego boga Trytona i staroirlandzkiego słowa trïath, co oznacza „morze”. Mallory i Adams również odrzucają tę rekonstrukcję jako bezpodstawną, twierdząc, że „korespondencja leksykalna jest tylko możliwa i bez dowodów pokrewnego boga morza w języku irlandzkim”. [251]

Bóstwa społeczne Edytuj

Boginie losu Edytuj

Jest wysoce prawdopodobne, że Proto-Indoeuropejczycy wierzyli w trzy boginie losu, które decydowały o losach ludzkości. [255] Chociaż takie boginie losu nie są bezpośrednio poświadczone w tradycji indoaryjskiej, Atharvaveda zawiera aluzję porównującą los do osnowy. [256] Co więcej, trzy losy pojawiają się w prawie każdej innej mitologii indoeuropejskiej. [256] Najwcześniejszym udokumentowanym zestawem bogiń losu są Gulses w mitologii hetyckiej, o których mówiono, że przewodzą indywidualnym losom istot ludzkich. [256] Często pojawiają się one w mitycznych narracjach obok bogiń Papai i Istustai [256], które w rytualnym tekście dotyczącym założenia nowej świątyni opisane są siedząc, trzymając lustra i wrzeciona, kręcąc królewską nić życia. [256] W tradycji greckiej Moirai („Aportatorzy”) są wymienieni jako dozujący przeznaczenie zarówno w Iliada i Odyseja, w którym nadano im epitet Κλῶθες (Klothes, co oznacza „Spinners”). [257] [258]

U Hezjoda Teogonia, mówi się, że Moirai "dają śmiertelnym ludziom zarówno dobrych, jak i chorych", a ich imiona są wymienione jako Klotho ("Prządka"), Lachesis ("Podzielnik") i Atropos ("Nieelastyczny"). [259] [260] W jego RepublikaPlaton odnotowuje, że Klotho śpiewa o przeszłości, Lachesis o teraźniejszości i Atropos o przyszłości. [261] W rzymskiej legendzie Parcae były trzema boginiami, które przewodniczyły narodzinom dzieci i których imiona brzmiały Nona („dziewiąta”), Decuma („dziesiąta”) i Morta („śmierć”). [260] Mówiono, że oni także snują losy, chociaż mogło to być spowodowane wpływem literatury greckiej. [260]

W staronordyckim Voluspá oraz Gylfagining, Norny to trzy kosmiczne boginie losu, które opisane są siedzące przy studni Urðr u podnóża drzewa świata Yggdrasil. [262] [263] [Przypis 9] W tekstach staronordyckich Norny są często mylone z Walkiriami, które czasami są również opisywane jako wirujące. [263] Teksty staroangielskie, takie jak wierszyk 70 i Guthlac 1350 n., odnieś się do Wyrd jako wyjątkowej mocy, która „tka” przeznaczenie. [264]

Późniejsze teksty wspominają o Wyrdach jako grupie, a Geoffrey Chaucer nazywał ich „Werdysami, których lepyn Destiné” w Legenda dobrych kobiet. [265] [261] [przypis 10] W brakteacie z południowo-zachodnich Niemiec pojawia się wirująca bogini [261] a płaskorzeźba z Trewiru przedstawia trzy boginie-matki, z których dwie trzymają kądziele. [261] Niemieckie pisma kościelne z X wieku potępiają powszechną wiarę w trzy siostry, które wyznaczały bieg życia człowieka w chwili jego narodzin. [261] Staroirlandzki hymn poświadcza siedem bogiń, o których wierzono, że splatają nić przeznaczenia, co pokazuje, że te staroirlandzkie boginie losu były również obecne w mitologii celtyckiej. [266]

Litewska baśń ludowa z 1839 r. opowiada, że ​​siedem bogiń zwanych deivės valdytojos i zawieszał gwiazdę na niebie [266], gdy umiera, nić mu pęka i gwiazda spada jak meteor. [266] W łotewskich pieśniach ludowych bogini zwana Láima jest opisana jako tkająca los dziecka w chwili jego narodzin. [266] Chociaż zwykle jest tylko jedną boginią, Laima czasami pojawia się jako trzy. [266] Trzy wirujące boginie losu występują w słowiańskich tradycjach w postaci rosyjskich Rožanicy, czeskich Sudičky, bułgarskich Narenčnic lub Urisnic, polskich Rodzanic, chorwackich Rodjenic, serbskich Sudjenic i słoweńskich Rojenic. [267] Albańskie opowieści ludowe mówią o Faticie, trzech staruszkach, które pojawiają się trzy dni po urodzeniu dziecka i decydują o jego losie, używając języka przypominającego przędzenie. [268]

Bóg dobrobytu Edytuj

Bóg *h₂eryo-men została zrekonstruowana jako bóstwo odpowiedzialne za dobro i wspólnotę, związane z budową i utrzymaniem dróg czy ścieżek, ale także z uzdrawianiem i instytucją małżeństwa. [269] [270] Pochodzi z korzenia *h₂eryos ("członek własnej grupy", "przynależący do wspólnoty", w przeciwieństwie do outsidera), także od pochodzenia indoirańskiego *arya, „szlachetny, gościnny” i celtycki *aryo-, „wolny człowiek” (staroirlandzki: powietrze, „szlachetny, wódz” galijski: Arios, „wolny człowiek, panie”). [271] [272] [273] [274] Wedyjski bóg Aryaman jest często wymieniany w Wedyi związane z więzami społecznymi i małżeńskimi. w Gathasuirański bóg Airyaman wydaje się oznaczać szerszą sieć plemienną lub sojusz i jest przywoływany w modlitwie przeciwko chorobie, magii i złu. [270] W mitycznych opowieściach o założeniu narodu irlandzkiego bohater Érimón stał się pierwszym królem Milezyjczyków (mityczne imię Irlandczyków) po tym, jak pomógł podbić wyspę od Tuatha Dé Danann. Dostarczał także żony Cruithnigowi (mitycznym celtyckim Brytyjczykom lub Piktom), co było odbiciem funkcji małżeńskich *h₂eryo-men. [275] Należy również wspomnieć o galijskim imieniu Ariomanus, prawdopodobnie tłumaczonym jako „władca duchem” i ogólnie noszonym przez germańskich wodzów. [274]

Bóg Smitha Edytuj

Chociaż imię konkretnego boga kowalskiego nie może być zrekonstruowane językowo, [236] jest wysoce prawdopodobne, że praindoeuropejczycy mieli pewnego rodzaju bóstwo kowalskie, ponieważ bogowie kowalscy występują w prawie każdej kulturze indoeuropejskiej, z przykładami hetycki Hasammili, wedyjski Tvastr, grecki Hefajstos, germański Wayland Smith, irlandzki Goibniu, litewski Teliavelis i osetyjski Kurdalagon oraz słowiański Svarog. [276] [222] Mallory zauważa, że ​​„bóstw szczególnie zajmujących się konkretnymi specjalizacjami rzemieślniczymi można oczekiwać w każdym systemie ideologicznym, którego ludzie osiągnęli odpowiedni poziom złożoności społecznej”. [277] Niemniej jednak dwa motywy powracają często w tradycjach indoeuropejskich: wykonanie przez specjalnego rzemieślnika wyróżniającej się broni głównego boga (błyskawica Indry i Zeusa włóczni Lugh) oraz skojarzenie boga-rzemieślnika z piciem nieśmiertelnych. [124] Mityczne postacie Smitha mają inne cechy wspólne. Hefajstos, grecki bóg kowali, i Wayland Kowal, nikczemny kowal z mitologii germańskiej, są określani jako kulawi. [278] Dodatkowo, Wayland Kowal i grecki mityczny wynalazca Daedalus unikają uwięzienia na wyspie, tworząc zestawy mechanicznych skrzydeł z piór i wosku i używając ich do odlotu. [279]

Inne propozycje Edytuj

Proto-Indoeuropejczycy mogli również mieć boginię, która przewodniczyła trójfunkcyjnej organizacji społeczeństwa. Różne epitety irańskiej bogini Anahity i rzymskiej bogini Juno dostarczają wystarczających dowodów, aby solidnie potwierdzić, że prawdopodobnie była czczona, ale nie można leksykalnie zrekonstruować żadnego konkretnego imienia dla niej. [280] Niejasne pozostałości tej bogini mogą być również zachowane w greckiej bogini Atenie. [281] Bogini rozpadu została również zaproponowana na podstawie wedyjskiej Niriti i rzymskiej Lūa Mater. Jej imiona wywodzą się od rdzenia słownego „gnicie, gnicie” i oba są związane z rozkładem ludzkich ciał. [251]

Michael Estell zrekonstruował mitycznego rzemieślnika o imieniu *H₃r̥bʰew na podstawie greckiego Orfeusza i wedyjskiego Ribhus. Obaj są synami pałkarza lub łucznika i obaj są znani jako „modniści” (*tetḱ-). [282] Mityczny bohater o imieniu *Promāth₂ew proponowano również, od greckiego bohatera Prometeusza („tego, który kradnie”), który odebrał bogom niebiański ogień, aby przynieść go ludzkości, oraz wedyjskiego Mātariśvana, mitycznego ptaka, który „okradł” (znaleziono w mit jak pra matematyka-, „ukraść”) ukryty ogień i oddał go Bhrigusowi. [245] [283] Bóg medyczny został zrekonstruowany w oparciu o porównanie tematyczne pomiędzy indyjskim bogiem Rudrą a greckim Apollem. Obaj zarażają chorobą z daleka dzięki swojemu łukowi, obaj są znani jako uzdrowiciele i obaj są szczególnie kojarzeni z gryzoniami: zwierzę Rudry to „szczurzy kret”, a Apollo był znany jako „szczurzy bóg”. [251]

Niektórzy uczeni zaproponowali boga wojny o imieniu *Mawort- oparty na rzymskim bogu Marsie i wedyjskich Marutás, towarzyszach boga wojny Indry. Mallory i Adams odrzucają tę rekonstrukcję ze względów językowych. [284] Podobnie, niektórzy badacze uznali za bardziej prawdopodobne, że Mars był pierwotnie bóstwem burzy, podczas gdy tego samego nie można powiedzieć o Aresie. [219]

Mit o zabijaniu węży Edytuj

Jednym powszechnym mitem, który można znaleźć w prawie wszystkich mitologiach indoeuropejskich, jest bitwa kończąca się bohaterem lub bogiem zabijającym jakiegoś węża lub smoka. [285] [286] [287] Chociaż szczegóły historii często znacznie się różnią, kilka cech pozostaje niezwykle takich samych we wszystkich iteracjach. Bohaterem opowieści jest zazwyczaj bóg piorunów lub bohater w jakiś sposób związany z piorunem. [288] Jego wróg, wąż, jest ogólnie kojarzony z wodą i przedstawiany jako wielogłowy lub „wielogłowy” w jakiś inny sposób. [287] Indoeuropejskie mity często opisują stworzenie jako „blokera wód”, a jego liczne głowy zostają ostatecznie roztrzaskane przez boga piorunów w epickiej bitwie, uwalniając strumienie wody, które wcześniej zostały stłumione. [289] Oryginalna legenda mogła symbolizować Chaoskampf, starcie sił porządku i chaosu. [290] Smok lub wąż przegrywa w każdej wersji opowieści, chociaż w niektórych mitologiach, takich jak mit o nordyckim Ragnaroku, bohater lub bóg ginie wraz ze swoim wrogiem podczas konfrontacji. [291] Historyk Bruce Lincoln zaproponował, że opowieść o zabijaniu smoków i mit stworzenia *Tryton zabicie węża * Ngʷhi może faktycznie należeć do tej samej oryginalnej historii. [292] [293]

Odruchy praindoeuropejskiego mitu o zabijaniu smoków pojawiają się w większości indoeuropejskich tradycji poetyckich, gdzie mit pozostawił ślady formuły *(h₁e) gʷʰent h₁ógʷʰim, co oznacza „[on] zabił węża”. [294] W mitologii hetyckiej, bóg burzy Tarhunt zabija gigantycznego węża Illuyanka, [295] podobnie jak wedyjski bóg Indra z wielogłowym wężem Vritrą, który spowodował suszę poprzez uwięzienie wód w jego górskim legowisku. [289] [296] Kilka odmian tej historii znajduje się również w mitologii greckiej. [297] Oryginalny motyw pojawia się w legendzie o zabiciu przez Zeusa stugłowego Tyfona, o czym opowiada Hezjod w Teogonia, [286] [298] i prawdopodobnie w micie o Heraklesie zabijającym dziewięciogłową Hydrę Lerneańską oraz w legendzie o Apollu zabijającym pytona-smoka ziemi. [286] [299] Historia o kradzieży bydła Geriona przez Heraklesa jest prawdopodobnie również powiązana. [286] Chociaż nie jest zwykle uważany za bóstwo burzy w konwencjonalnym sensie, Herakles posiada wiele atrybutów posiadanych przez inne indoeuropejskie bóstwa burzowe, w tym siłę fizyczną i talent do przemocy i obżarstwa. [286] [300]

Oryginalny motyw znajduje również odzwierciedlenie w mitologii germańskiej. [301] Norski bóg piorunów Thor zabija gigantycznego węża Jörmungandra, który żył w wodach otaczających królestwo Midgardu. [302] [303] W Saga VölsungaSigurd zabija smoka Fafnira i in Beowulftytułowy bohater zabija innego smoka. [304] Przedstawienie smoków gromadzących skarby (symbolizujących bogactwo społeczności) w germańskich legendach może być również odniesieniem do pierwotnego mitu o wężu trzymającym wodę. [294]

W zoroastryzmie i mitologii perskiej Fereydun (a później Garshasp) zabija węża Zahhaka. W mitologii albańskiej drangue, pół-ludzkie boskie postacie związane z grzmotami, zabijają kulszedrę, ogromne wielogłowe węże plujące ogniem, związane z wodą i burzami. Słowiański bóg burz Perun zabija swojego wroga, smoczego boga Velesa, podobnie jak bogatyr bohater Dobrynya Nikitich do trójgłowego smoka Zmeya. [302] Podobną egzekucję wykonuje ormiański bóg piorunów Vahagn smokowi Vishapowi, [305] rumuński rycerz bohater Făt-Frumos plującemu ogniem potworowi Zmeu, a celtycki bóg uzdrowienia Dian Cecht wąż Meichi. [290]

W Shinto, gdzie w mitologii widoczne są wpływy indoeuropejskie religii wedyjskiej, bóg burz Susanoo zabija ośmiogłowego węża Yamata no Orochi. [306]

Narrację Genesis o judaizmie i chrześcijaństwie można interpretować jako bardziej alegoryczne powtórzenie mitu o zabijaniu węży. Otchłań lub Otchłań, z której lub na szczycie której Bóg stworzył świat, jest tłumaczone z biblijnego hebrajskiego Tehom (hebr. תְּהוֹם). Tehom jest pokrewnym słowem akadyjskim tamtu i ugarycki t-h-m które mają podobne znaczenie. Jako taki był utożsamiany z wcześniejszym babilońskim wężem Tiamat. [307]

Folklorysta Andrew Lang sugeruje, że mit o zabijaniu węży przekształcił się w ludowy motyw żaby lub ropuchy blokujących przepływ wód. [308]

Ogień w wodzie Edytuj

Kolejnym zrekonstruowanym mitem jest historia pożaru w wodach. [309] [310] Przedstawia ognistą boską istotę o imieniu *H₂epom Nepots („Potomek Wód”), który mieszka w wodach i którego moce muszą być rytualnie zdobyte lub kontrolowane przez bohatera, który jest jedynym, który może się do niego zbliżyć. [311] [312] W Rygweda, bóg Apám Nápát jest wyobrażany jako forma ognia rezydującego w wodach. [313] [314] W mitologii celtyckiej studnia należąca do boga Nechtaina oślepia wszystkich, którzy w nią patrzą. [310] [315] W starym ormiańskim wierszu mała trzcina na środku morza samorzutnie zapala się i wyskakuje z niej bohater Vahagn z ognistymi włosami, ognistą brodą i oczami, które płoną jak słońca. [316] W IX-wiecznym norweskim wierszu poety Thiodolfa nazwa suvar niþr, co oznacza „wnuk morza”, jest używany jako kenning do ognia. [317] Nawet tradycja grecka zawiera możliwe aluzje do mitu boga ognia mieszkającego głęboko pod wodą. [316] Wyrażenie „νέποδες καλῆς Ἁλοσύδνης”, co znaczy „potomkowie pięknych mórz”, jest używane w Odyseja 4.404 jako epitet dla pieczęci Proteusza. [316]

Król i dziewica Edytuj

Legenda o Królu i Dziewicy opowiada o władcy uratowanym przez potomstwo swej dziewiczej córki po tym, jak zobaczył, że jego przyszłość jest zagrożona przez zbuntowanych synów lub męskich krewnych. [318] [293] Dziewictwo prawdopodobnie symbolizuje w micie kobietę, która nie jest wierna żadnemu mężczyźnie poza swoim ojcem, a dziecko jest podobnie wierne tylko swemu królewskiemu dziadkowi. [319] Legendy o indyjskim królu Yayati, uratowanym przez dziewiczą córkę Madhavi, rzymskiego króla Numitora, uratowanym przez jego cnotliwą córkę Rhea Silvia, irlandzkiego króla Eochaida, ojca legendarnej królowej Medb, i zagrożony przez jego synów odnalezienie a także mit o nordyckiej bogini dziewicy Gefjun oferującej ziemie Odyn, są ogólnie cytowane jako możliwe odruchy odziedziczonego motywu praindoeuropejskiego. [319] Irlandzka królowa Medb może być spokrewniona z indyjskim Mādhāvi (którego nazwa oznacza albo wiosenny kwiat, bogaty w miód, albo odurzający napój), oba wywodzące się z korzenia *medʰ- („miód pitny, napój odurzający”). [320]

Wojna fundacji Edytuj

Zaproponowano również mit Wojny o Fundację, polegający na konflikcie między dwiema pierwszymi funkcjami (księża i wojownicy) a trzecią funkcją (płodność), które ostatecznie zaprowadzają pokój w celu stworzenia w pełni zintegrowanego społeczeństwa. [321] Norsowie Ynglingasaga opowiada o wojnie między Æsirami (dowodzonymi przez Oðinna i Thora) a Vanirami (dowodzonymi przez Freyra, Freyję i Njörðra), która ostatecznie kończy się pojawieniem się Vanirów wśród Asów. Krótko po mitycznym założeniu Rzymu Romulus walczy ze swoimi bogatymi sąsiadami Sabinami, Rzymianie porywający swoje kobiety, aby ostatecznie włączyć Sabinów do plemion założycielskich Rzymu. [322] W mitologii wedyjskiej Aświnie (reprezentujący trzecią funkcję jako Boskie Bliźniaczki) są blokowani przed dostępem do niebiańskiego kręgu mocy przez Indrę (druga funkcja), który ostatecznie jest zmuszany do wpuszczenia ich. [323] [322 ] Wojna trojańska była również interpretowana jako odbicie mitu, z bogatą Troją jako trzecią funkcją i zwycięskimi Grekami jako dwiema pierwszymi funkcjami. [322]

Wiązanie zła Edytuj

Jaan Puhvel zauważa podobieństwa między nordyckim mitem, w którym bóg Týr wkłada rękę do paszczy wilka Fenrira, podczas gdy inni bogowie wiążą go Gleipnirem, tylko po to, by Fenrir odgryzł rękę Týra, gdy odkryje, że nie może zerwać więzów, a Irańczykiem mit, w którym Jamshid ratuje zwłoki swojego brata z wnętrzności Ahrimana, sięgając ręką do odbytu Ahrimana i wyciągając zwłoki brata, tylko po to, by jego ręka została zarażona trądem. [324] W obu relacjach postać autorytetu zmusza złą istotę do uległości, wkładając rękę do otworu istoty (w przypadku Fenrira usta, w odbycie Ahrimana) i tracąc ją. [324] Fenrir i Ahriman pełnią różne role w swoich własnych tradycjach mitologicznych i raczej nie są pozostałościami po praindoeuropejskim „złym bogu”, niemniej jednak jasne jest, że „wiążący mit” ma pochodzenie praindoeuropejskie . [325]

Inne propozycje Edytuj

Motyw „śmierci syna”, zabitego przez nieświadomego związku ojca, jest tak powszechny wśród poświadczonych tradycji, że niektórzy badacze przypisują go czasom praindoeuropejskim. [326] W Ulster Cycle Connla, syn irlandzkiego bohatera Cú Chulainna, wychowanego za granicą w Szkocji, nieświadomie konfrontuje się z ojcem i ginie w walce, Ilya Muromets musi zabić własnego syna, który również był wychowywany osobno, w Rosyjskie poematy germańskie Hildebrant nieumyślnie zabija swojego syna Hadubranta w Hildebrandslied a irański Rostam nieświadomie konfrontuje się ze swoim synem Sohrabem w tytułowej epopei Szahnamehu. Król Artur jest zmuszony zabić swojego syna Mordreda w bitwie, który wychował się daleko na Orkadach, a w greckiej mitologii intryga prowadzi bohatera Tezeusza do zabicia jego syna Hipolita, gdy kłamstwo zostanie ostatecznie ujawnione, Hipolit już nie żyje. Według Mallory'ego i Adamsa legenda „nakłada ograniczenia na osiągnięcie męstwa wojownika, izoluje bohatera od czasu poprzez odcięcie jego pokoleniowego rozszerzenia, a także przywraca typową młodość bohatera, pozbawiając go roli (jako ojca) w świat dorosłych”. [326]

Chociaż koncepcja uniesienia poprzez odurzający napój jest niemal uniwersalnym motywem, praindoeuropejski mit „cyklu miodu”, pierwotnie zaproponowany przez Georgesa Dumézila, a następnie rozwinięty przez Jaricha G. Oostena (1985), opiera się na porównanie mitologii indyjskiej i nordyckiej. [327] W obu tradycjach bogowie i demony muszą współpracować, aby znaleźć święty napój zapewniający nieśmiertelne życie. Magiczny napój przygotowywany jest z morza, a w wyprawę bierze udział wąż (Vāsuki lub Jörmungandr). Bogowie i demony ostatecznie walczą o magiczną miksturę, a ci pierwsi, ostatecznie zwycięscy, pozbawiają wroga eliksiru życia. [327] [328]

Religia praindoeuropejska była skoncentrowana na obrzędach ofiarnych z bydła i koni, prawdopodobnie sprawowanych przez klasę kapłanów lub szamanów. Zwierzęta zostały ubite ( *gʷʰn̥tós ) i poświęcony bogom ( *deywṓs ) w nadziei na zdobycie ich przychylności. [329] Kultura Chwalyńska, związana z archaicznym językiem praindoeuropejskim, wykazała już archeologiczne dowody na składanie ofiar z udomowionych zwierząt. [41]

Kapłaństwo Edytuj

Król jako arcykapłan byłby centralną postacią w nawiązywaniu korzystnych stosunków z innym światem. [329] Georges Dumézil zasugerował, że funkcję religijną reprezentuje dwoistość, jedna odzwierciedla magiczno-religijny charakter kapłaństwa, podczas gdy druga jest zaangażowana w sankcję religijną dla społeczeństwa ludzkiego (zwłaszcza kontrakty), teorię popartą cechami wspólnymi w języku irańskim. , tradycje rzymskie, skandynawskie i celtyckie. [329]

Ofiary Edytuj

Zrekonstruowana kosmologia praindoeuropejczyków pokazuje, że u podstaw ich wierzeń leżała rytualna ofiara z bydła, w szczególności krowy, jako pierwotny stan porządku światowego. [50] [41] Mit *Tryton, pierwszy wojownik, polega na wyzwoleniu bydła skradzionego przez trójgłową istotę o imieniu *Ngʷʰi. Po odzyskaniu bogactwa ludu Trito ostatecznie ofiarowuje bydło kapłanowi, aby zapewnić ciągłość cyklu dawania między bogami a ludźmi. [330] Słowo oznaczające „przysięgę”, *h₁óitos, pochodzi od czasownika *hej- („iść”), po praktyce chodzenia między zabitymi zwierzętami w ramach składania przysięgi. [331]

Proto-Indoeuropejczycy prawdopodobnie mieli świętą tradycję składania ofiar z koni w celu odnowienia pokrewieństwa, polegającą na rytualnym kojarzeniu królowej lub króla z koniem, który był następnie składany w ofierze i cięty w celu przekazania innym uczestnikom rytuału. [334] [293] Zarówno w rzym Equus Październik i indyjski Aśvamedha, ofiara z konia jest wykonywana w imieniu klasy wojownika lub bóstwa wojownika, a rozczłonkowane kawałki zwierzęcia ostatecznie trafiają do różnych miejsc lub bóstw. Inny odruch można znaleźć w średniowiecznej tradycji irlandzkiej, w której wyznaczony na króla z hrabstwa Donegal kopuluje z klaczą przed kąpielą z częściami ofiarowanego zwierzęcia. [293] [334] Rytuał indyjski również obejmuje rytualną kopulację królowej z martwym ogierem, a jeśli prawa hetyckie zabraniały kopulacji ze zwierzętami, robiły wyjątek dla koni lub mułów. [334] Zarówno w tradycji celtyckiej, jak i indyjskiej, odurzający napar odgrywał rolę w rytuale, a przyrostek w aśva-medha może być powiązany ze staroindyjskim słowem szalony- („gotuj, raduj się, upij się”). [320] Jaan Puhvel porównał również wedyjską nazwę tradycji z galijskim bogiem Epomeduos, „mistrz koni”. [335] [336]

Kulty Edytuj

Uczeni zrekonstruowali praindoeuropejski kult broni, zwłaszcza sztyletu, który zajmuje centralną pozycję w różnych zwyczajach i mitach.[337] [338] W sadze osetyjskim Nart miecz Batradza po jego śmierci jest wciągany do morza, a brytyjski król Artur wrzuca swój legendarny miecz Excalibur z powrotem do jeziora, z którego pierwotnie pochodził. Indyjski Arjuna został również poinstruowany, aby pod koniec swojej kariery rzucić swój łuk Gandiva do morza, a broń była często wrzucana do jezior, rzek lub bagien jako forma prestiżowej oferty w Europie z epoki brązu i żelaza. [337] Odruchy pradawnego kultu magicznego miecza zostały zaproponowane w legendach o Excalibur i Durandalu (broń Rolanda, podobno wykuta przez mitycznego Waylanda Kowalskiego). Wśród północnych Irańczyków Herodot opisał scytyjską praktykę czczenia mieczy jako przejaw „Aresa” w V wieku pne, a Ammianus Marcellinus przedstawił alański zwyczaj wbijania mieczy w ziemię i czczenia ich jako „Marsa” w IV wieku naszej ery. [338]


Bensozja

Imperium Hetytów zdominowało Anatolię i północną Syrię przez około 250 lat, 1440-1190 p.n.e. To jest jasne, ponieważ jest to dobrze udokumentowane w tekstach asyryjskich, egipskich i hetyckich. Jednak to, kim byli Hetyci, skąd pochodzili i jak wyróżniali się jako grupa etniczna, jest przedmiotem wielu dyskusji. mam przed sobą najnowszą książkę, Hetyci przez J.G. Macqueen i rozdział zatytułowany „Kim byli Hetyci?” to jedna z najbardziej zagmatwanych rzeczy, jakie kiedykolwiek czytałem. Według Macqueena coś, co można uznać za kulturę hetycką, istniało w centralnej Anatolii do 2200 p.n.e. Ich sztuka wiele zawdzięcza sztuce Syrii i starszym królestwom Anatolii, ale ma swój własny charakter, a niektóre z nich są całkiem cudowne. (Ryton w formie jelenia, okres cesarski, XIV-XIII wiek p.n.e.)

Wiemy tylko, że Hetyci używali języka indoeuropejskiego w swoich dokumentach sądowych. Ale sposób, w jaki użytkownicy języka indoeuropejskiego znaleźli się w centralnej Anatolii i jaki procent populacji mówi natrętnym językiem, również jest przedmiotem wielu dyskusji. Ponieważ historia Hetytów obejmuje ponad tysiąc lat, podczas których miało miejsce wiele podbojów, migracji i innych wstrząsów, odpowiedź mogła z czasem ulegać znacznym zmianom. (Mały amulet siedzącej bogini, XIV-XIII wiek p.n.e., prawdopodobnie bogini słońca Arinna.)

Dwa przedmioty obrzędowe z wczesnego okresu hetyckiego, ok. 1900 r. 2200 p.n.e.

Ale nie przyniosło to większego efektu niż sól, którą Rzymianie podobno zasiali w Kartaginie w ciągu jednego pokolenia Hattusas znów było kwitnącym miastem, a do 1500 było największym miastem w regionie. (To, że władca ich panteonu był bogiem piorunów, było cechą, którą Hetyci dzielą z innymi Indoeuropejczykami, takimi jak Grecy, ale znowu, ile ich religii pochodziło ze stepów, a ile zostało przejęte od innych ludzi Bliskiego Wschodu, jest mylące i wiele kwestionowanych.)

Słynna płaskorzeźba przedstawiająca dwunastu bogów podziemi w pobliskiej Yazılıkaya. Uwielbiam kapelusze.

Mapa Imperium Hetytów u szczytu.

Srebrny puchar w kształcie pięści, okres cesarski, obecnie w MSZ w Bostonie.

Figurka z Yazgot w Turcji, obecnie w Luwrze.

Płaskorzeźba przedstawiająca króla wylewającego libacje u stóp boga, Okres Cesarski.

Naczynie w kształcie byka, okres cesarski.

Pieczęć srebrna z hieroglifami hetyckimi, okres cesarski.

Mała figurka kapłana lub króla, okres cesarski.

Chociaż wielkie państwo hetyckie zniknęło do 1160 p.n.e., w północnej Syrii pozostało kilka małych państw podających się za spadkobierców imperium, na przykład w Karkemisz. Te stany, które przetrwały do ​​około 700 roku p.n.e., to Hetyci, których uczeni w Starym Testamencie nazywają neohetyckimi. Byli oni generalnie wasalami imperium asyryjskiego, a jak widać na ich sztukę bardzo duży wpływ miały style asyryjskie. Ten materiał wydaje mi się gorszy od asyryjskich oryginałów, a ja wolę starsze dzieła hetyckie.

Ogromny posąg boga Atarsuhas w towarzystwie lwów. Poniżej szczęśliwe kozy.


Obejrzyj wideo: Guder i norrøn mytologi


Uwagi:

  1. Roe

    Co za utalentowany pomysł

  2. Burhan

    Not so yourself !!!!!!!!!!!!!!!!!



Napisać wiadomość